April 5,2005
啥物號做"青盲牛"?
Beh o̍h Chi̍t-chióng gí-giân, si̍t-chāi-kóng, sī chi̍t-chân chin kan-khó·-sim ê tāi-chì. "O̍h gí-giân"? Bô-m̄-tio̍h, to̍h-sī "o̍h gí-giân". Góa chhêng-chāi án-ne teh siūⁿ, "o̍h gí-giân" ài chòe nn̄g-pō· kiâⁿ, tē-it "o̍h kóng-oē", tē-jī "o̍h gí-bûn". Lán chòe lâng, oa̍h tiàm chit-ê sè-kan, chêng(从) chhut-sì kàu-taⁿ, múi chi̍t-ê lâng ke-chió lóng ē khì tú-tio̍h "o̍h gí-giân" chit-chân tāi-chì. Sè-hán o̍h kóng-oē, chiūⁿ-o̍h tha̍k-chheh koh ài o̍h gí-bûn.
Ū-ê lâng chi̍t-sì-lâng ē bat kúi-nā-chióng gí-giân, m̄-nā ē-hiáng kóng, koh-khah sī ē-hiáng tha̍k kah siá. "Kóng-oē" kah "tho̍̍k-siá" sī bô-siâng ê khài-liām, in ê koan-hē kó-pí sī lâng ê "kha" kah "chhiú", kong-lêng bô-siâng, put-jî-kò ài sio phòe-ha̍p, sio hia̍p-tiâu. Chi̍t-ê lâng nā-sī kha-khôe chhiú-chi̍h (骹瘸手折), he to̍h hō·-chòe "phòa-siùⁿ", he m̄-sī oân-chéng ê lâng, chún-kóng i koh-khah án-chóaⁿ ū châi-tiāu, chóng-sī ū khoat-hām. Che tiong-kan ê tō-lí, tú-hó kah lán leh "o̍h gí-giân" beh siâng. Lán o̍h gí-giân, o̍h kàu siáⁿ-mi̍h thêng-tō· leh? Góa ê koan-tián, lí kai-tong o̍h kàu ē-hiáng tho̍k-siá, m̄-bián kóng lōa gâu siá tú lōa gâu siá, siāng-bô lí ài chai-iáⁿ khí-chhiú beh án-chóaⁿ siá, koh ài khòaⁿ-ū lâng leh siá sáⁿ.
Góa seng kóng góa ka-kī, kā góa ê chêng-hóng kóng hō· lâng thiaⁿ. Góa o̍h Eng-gí, chêng tha̍k chho·-tiong (初中) it-nî-kip kàu-taⁿ, sui-bóng m̄-sī chù-sim teh o̍h, chóng--sī mā o̍h leh 10-gōa-gōa tang--a, kiat-kó leh? Kā lâng pò-kò--chi̍t-ê, (Eng-gí) góa put-tān khòaⁿ bô, thiaⁿ bô, mā thàu-tóe bōe-hiáng siá. (Tiong-kok-lâng o̍h Eng-gú chiâⁿ kî-kòai, thàu-tóe seng ē-hiáng tha̍k kah siá, lō·-bóe chiah koh ē-hiáng kóng) Só·-í, góa ê Eng-gí chin hāi, góa put-tān bô-hoat-tō· khui-chhùi "kóng-oē" (kóng Eng-gú), mā bô chiáng-ak ki-pún ê "tho̍k-siá", ē-sái-kóng, góa sī chi̍t-ê chiàⁿ-káng ê "Eng-gú chhiⁿ-mî-gû".
Sòa--lo̍h-lâi beh kóng Phó·-thong-oē (Hôa-gí), siâng-khóan sī kóng góa ka-kī. Góa 7-hòe chiūⁿ-o̍h, khai-sí chiap-siū Hôa-bûn kàu-io̍k, it-ti̍t kàu-kah tāi-ha̍k chhut-gia̍p (góa tāi-ha̍k sī chū-ha̍k--ê). Góa í-keng kì-bōe-chheng tàu-tóe sī tó-chi̍t-ê nî-kō o̍h ē-hiáng kóng Phó·-thong-oē--ê (hôaiⁿ-ti̍t bōe chhiau-kòe sió-o̍h/sió-ha̍k pit-gia̍p). Hiān-chú-sî, Sè-kài-siōng tōa-to-sò· ê Hôa-jîn lóng ē-hiáng kóng Hôa-gí, mā thàu-tóe ē-hiáng siá Hôa-bûn, bī-lâi Hôa-gí ē ná lâi ná chhèng, tē-ūi mā ē ná lâi ná kôaiⁿ (kôan). Che kah Tiong-kok keng-chè khòai-sok hoat-tián ū chin tōa ê koan-hē. Hōan-sè nā kàu-kah pún sè-kí tiong-kî hit-chūn, tī Tiong-kok to̍h ki-pún chhē bô Hôa-gí chhiⁿ-mî-gú lo·h. Put-jî-kò sū-si̍t-siōng, he sī teh hi-seng kî-thaⁿ Hàn-cho̍k gí-giân chòe tāi-kè!
Chit-chūn, lán oa̍t-thâu koh lâi kóng tio̍h Bân-lâm-gí. Siâng-khóan koh lâi kóng góa ka-kī. Bân-lâm-gí sī góa ê bó-gí, kiám-chhái/khiàm-chhái mā sī góa chit-sì-lâng ûi-it ē-tàng ūi i kám-tōng, ūi i hōng-hiàn ê gí-giân. Góan sī chng-khah lâng, pē-bó kui-sì-lâng leh chòe-chhân. Góan lāu-pē éng-kòe tha̍k-kòe kúi-nî-á chheh, bat--chi̍t-pòaⁿ-jī-á (漢字); góan bú-á to̍h m̄-bat pòaⁿ-jī, liān Phó·-thong-oē to̍h thiaⁿ bô. Chún-kóng sī chit-chūn, tiàm góan Bân-lâm chng-kha só·-chāi, mā lóng bô lâng leh kóng Phó·-thong-oē. Pún-jiân, góa oân-á hām góan hiuⁿ-lí hiah-ê sī-tōa sī-sòe siô-siâng, bó-gí kan-na sī ē-hiáng kóng niâ, kūn-pún mā m̄-bat thiaⁿ lâng kóng bó-gí iā ē-tàng siá--chhut-lâi, koh-khah m̄-chai-iáⁿ POJ sī siáⁿ. 1995 nî ê sî-chūn, góa tī Ē-mn̂g Tiong-san-lō· hit-keng Sin-hôan Chheh-tiàm bóe-tio̍h kúi-nā-pún siá Bân-lâm bûn-hòa ê chheh, tang-tiong ū chi̍t-pún chheh-miâ hō·-chòe "《厦门话文》". Góa to̍h-sī àn chit-pùn chheh o̍h tio̍h Pe̍h-oē-jī--ê. POJ hōan-sè sī tē-it (siōng-kài) hó ê Bân-lâm-gí bûn-jī, put-jî-kò m̄-sī ûi-it ê Bân-lâm-gí bûn-jī. POJ lia̍h-gōa, koh ū chōe-chōe lâng iōng Hán-jī a̍h-sī kî-thaⁿ ê bûn-jī lâi teh siá Bân-lâm-gí-bûn. Chāi góa lí-kái, m̄-kóan sī iōng POJ a̍h-sī pat-mi̍h, hôaiⁿ-ti̍t nā ē-hiáng siá, ē-hiáng khóaⁿ, án-ne chiah ē-sái hō·-chòe "bat Bân-lâm-gí" (sui-bóng koh ū bat chōe kah bat chió ê cheng-chha) ; nā sī kan-na ē-hiáng kóng, bōe-hiáng khòaⁿ kah siá, kóng chi̍t-kù khah bô tèng-lâng-thiaⁿ--ê, he iu-gôan sī "Bân-lâm-gí chhiⁿ-mî-gû" lah.
Sū-si̍t-siōng, chêng-kàu-taⁿ Bân-lâm-gí to̍h ti̍t-thàu hō· lâng tòng-chòe "chng-kha-oē", m̄-kóan tī Hok-kiàn a̍h-sī tī Tâi-oân, i lióng hām "kē-kip gí-giân", "bô chúi-chún ê oē", "chheⁿ-mê-gû leh kóng ê oē" khiā kāng pêng......Khó-liân-tāi ! Sè-kan chiah-nī bô kong-pêng !! Thiⁿ-kong-peh--á bô ba̍k !!! Taⁿ ē-hiáng kóng Bân-lâm-gí ê lâng lú lâi lú chió, ē-hiáng siá ê lâng mā chió, chai-iáⁿ thang siá ê koh-khah chió. Tong-kim, Bân-lâm Hā-Chiang-choân (Ē-mn̂g, Chiang-chiu, Chôan-chiu) saⁿ-ê tē-khu chóng jîn-kháu chhiau-kòe 1000-bān, kūn-pún chhē bô kúi-ê ē-hiáng siá Bân-lâm-gí-bûn; Tâi-oân 2300-bān lâng, ē-hiáng kóng Bân-lâm-gí--ê, siāng-bô mā-ū 7~8 siâⁿ, chiah-nī chōe ê lâng, sī chhut kúi-ê leh siá bó-gí-bûn--ê? Chhut kúi-ê khòaⁿ ū POJ--ê? Góa chin put-hēng kā lâng pò-kò, tàu-tàu--ê bōe khah-ke 10-bān. To̍h-sī chiah-ê khah bô-kàu 10-bān ê lâng, taⁿ put-tān bô leh sio-sioh, bô leh kāng-sim phah-piàⁿ, tian-tó soah koh leh sio oàn-tò·, leh sio khoeh-cho̍eh/kheh-che̍h, "khì-chia̍h leh sio-chiⁿ hāng-á".
Bân-lâm-gí kám beh koh kóng--lo̍h-khì ? Bân-lâm-gí-bûn kám beh koh siá--lo̍h-khì ?
"Chhiⁿ-mî-gû" tī-sî beh "khui-ba̍k" ? Siáⁿ-lâng beh kiò in "khui-ba̍k" ?
Hiaⁿ-tī tī-sî ē kāng-sim ? "O·-thô·" tī-sî chiah ē pìⁿ-chiâⁿ "kim"?
Góa seng kóng góa ka-kī, kā góa ê chêng-hóng kóng hō· lâng thiaⁿ. Góa o̍h Eng-gí, chêng tha̍k chho·-tiong (初中) it-nî-kip kàu-taⁿ, sui-bóng m̄-sī chù-sim teh o̍h, chóng--sī mā o̍h leh 10-gōa-gōa tang--a, kiat-kó leh? Kā lâng pò-kò--chi̍t-ê, (Eng-gí) góa put-tān khòaⁿ bô, thiaⁿ bô, mā thàu-tóe bōe-hiáng siá. (Tiong-kok-lâng o̍h Eng-gú chiâⁿ kî-kòai, thàu-tóe seng ē-hiáng tha̍k kah siá, lō·-bóe chiah koh ē-hiáng kóng) Só·-í, góa ê Eng-gí chin hāi, góa put-tān bô-hoat-tō· khui-chhùi "kóng-oē" (kóng Eng-gú), mā bô chiáng-ak ki-pún ê "tho̍k-siá", ē-sái-kóng, góa sī chi̍t-ê chiàⁿ-káng ê "Eng-gú chhiⁿ-mî-gû".
Sòa--lo̍h-lâi beh kóng Phó·-thong-oē (Hôa-gí), siâng-khóan sī kóng góa ka-kī. Góa 7-hòe chiūⁿ-o̍h, khai-sí chiap-siū Hôa-bûn kàu-io̍k, it-ti̍t kàu-kah tāi-ha̍k chhut-gia̍p (góa tāi-ha̍k sī chū-ha̍k--ê). Góa í-keng kì-bōe-chheng tàu-tóe sī tó-chi̍t-ê nî-kō o̍h ē-hiáng kóng Phó·-thong-oē--ê (hôaiⁿ-ti̍t bōe chhiau-kòe sió-o̍h/sió-ha̍k pit-gia̍p). Hiān-chú-sî, Sè-kài-siōng tōa-to-sò· ê Hôa-jîn lóng ē-hiáng kóng Hôa-gí, mā thàu-tóe ē-hiáng siá Hôa-bûn, bī-lâi Hôa-gí ē ná lâi ná chhèng, tē-ūi mā ē ná lâi ná kôaiⁿ (kôan). Che kah Tiong-kok keng-chè khòai-sok hoat-tián ū chin tōa ê koan-hē. Hōan-sè nā kàu-kah pún sè-kí tiong-kî hit-chūn, tī Tiong-kok to̍h ki-pún chhē bô Hôa-gí chhiⁿ-mî-gú lo·h. Put-jî-kò sū-si̍t-siōng, he sī teh hi-seng kî-thaⁿ Hàn-cho̍k gí-giân chòe tāi-kè!
Chit-chūn, lán oa̍t-thâu koh lâi kóng tio̍h Bân-lâm-gí. Siâng-khóan koh lâi kóng góa ka-kī. Bân-lâm-gí sī góa ê bó-gí, kiám-chhái/khiàm-chhái mā sī góa chit-sì-lâng ûi-it ē-tàng ūi i kám-tōng, ūi i hōng-hiàn ê gí-giân. Góan sī chng-khah lâng, pē-bó kui-sì-lâng leh chòe-chhân. Góan lāu-pē éng-kòe tha̍k-kòe kúi-nî-á chheh, bat--chi̍t-pòaⁿ-jī-á (漢字); góan bú-á to̍h m̄-bat pòaⁿ-jī, liān Phó·-thong-oē to̍h thiaⁿ bô. Chún-kóng sī chit-chūn, tiàm góan Bân-lâm chng-kha só·-chāi, mā lóng bô lâng leh kóng Phó·-thong-oē. Pún-jiân, góa oân-á hām góan hiuⁿ-lí hiah-ê sī-tōa sī-sòe siô-siâng, bó-gí kan-na sī ē-hiáng kóng niâ, kūn-pún mā m̄-bat thiaⁿ lâng kóng bó-gí iā ē-tàng siá--chhut-lâi, koh-khah m̄-chai-iáⁿ POJ sī siáⁿ. 1995 nî ê sî-chūn, góa tī Ē-mn̂g Tiong-san-lō· hit-keng Sin-hôan Chheh-tiàm bóe-tio̍h kúi-nā-pún siá Bân-lâm bûn-hòa ê chheh, tang-tiong ū chi̍t-pún chheh-miâ hō·-chòe "《厦门话文》". Góa to̍h-sī àn chit-pùn chheh o̍h tio̍h Pe̍h-oē-jī--ê. POJ hōan-sè sī tē-it (siōng-kài) hó ê Bân-lâm-gí bûn-jī, put-jî-kò m̄-sī ûi-it ê Bân-lâm-gí bûn-jī. POJ lia̍h-gōa, koh ū chōe-chōe lâng iōng Hán-jī a̍h-sī kî-thaⁿ ê bûn-jī lâi teh siá Bân-lâm-gí-bûn. Chāi góa lí-kái, m̄-kóan sī iōng POJ a̍h-sī pat-mi̍h, hôaiⁿ-ti̍t nā ē-hiáng siá, ē-hiáng khóaⁿ, án-ne chiah ē-sái hō·-chòe "bat Bân-lâm-gí" (sui-bóng koh ū bat chōe kah bat chió ê cheng-chha) ; nā sī kan-na ē-hiáng kóng, bōe-hiáng khòaⁿ kah siá, kóng chi̍t-kù khah bô tèng-lâng-thiaⁿ--ê, he iu-gôan sī "Bân-lâm-gí chhiⁿ-mî-gû" lah.
Sū-si̍t-siōng, chêng-kàu-taⁿ Bân-lâm-gí to̍h ti̍t-thàu hō· lâng tòng-chòe "chng-kha-oē", m̄-kóan tī Hok-kiàn a̍h-sī tī Tâi-oân, i lióng hām "kē-kip gí-giân", "bô chúi-chún ê oē", "chheⁿ-mê-gû leh kóng ê oē" khiā kāng pêng......Khó-liân-tāi ! Sè-kan chiah-nī bô kong-pêng !! Thiⁿ-kong-peh--á bô ba̍k !!! Taⁿ ē-hiáng kóng Bân-lâm-gí ê lâng lú lâi lú chió, ē-hiáng siá ê lâng mā chió, chai-iáⁿ thang siá ê koh-khah chió. Tong-kim, Bân-lâm Hā-Chiang-choân (Ē-mn̂g, Chiang-chiu, Chôan-chiu) saⁿ-ê tē-khu chóng jîn-kháu chhiau-kòe 1000-bān, kūn-pún chhē bô kúi-ê ē-hiáng siá Bân-lâm-gí-bûn; Tâi-oân 2300-bān lâng, ē-hiáng kóng Bân-lâm-gí--ê, siāng-bô mā-ū 7~8 siâⁿ, chiah-nī chōe ê lâng, sī chhut kúi-ê leh siá bó-gí-bûn--ê? Chhut kúi-ê khòaⁿ ū POJ--ê? Góa chin put-hēng kā lâng pò-kò, tàu-tàu--ê bōe khah-ke 10-bān. To̍h-sī chiah-ê khah bô-kàu 10-bān ê lâng, taⁿ put-tān bô leh sio-sioh, bô leh kāng-sim phah-piàⁿ, tian-tó soah koh leh sio oàn-tò·, leh sio khoeh-cho̍eh/kheh-che̍h, "khì-chia̍h leh sio-chiⁿ hāng-á".
Bân-lâm-gí kám beh koh kóng--lo̍h-khì ? Bân-lâm-gí-bûn kám beh koh siá--lo̍h-khì ?
"Chhiⁿ-mî-gû" tī-sî beh "khui-ba̍k" ? Siáⁿ-lâng beh kiò in "khui-ba̍k" ?
Hiaⁿ-tī tī-sî ē kāng-sim ? "O·-thô·" tī-sî chiah ē pìⁿ-chiâⁿ "kim"?
引用URL
http://cgi.blog.roodo.com/trackback/62407
引用列表:
成人电影【成人电影】
at May 10,2006 19:30