<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0" 
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
<channel>
<title>あきよしの学林漫歩-書評</title>
<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/cat_427337.html</link>
<description>本部落文章為我讀書不成熟想法（突發奇想）或是針砭時政的紀錄，我也會不時修正其中認知，若您需引用請告知。謝謝。XD</description>
<language>zh-tw</language>
<generator>Roodo Blog System</generator>
<copyright>All Rights Reserved</copyright>
<atom:link href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/cat_427337.xml" rel="self" type="application/rss+xml" />
<item>
	<title>[書評]〈全元散曲〉補遺</title>
	<description><![CDATA[
			推到 Plurk!&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 個人曾撰〈全元散曲〉一文（收入林慶彰主編《中國歷代文學總集述評》，臺北：萬卷樓，2007年10月），對元代散曲總集做過一番論述。但為文中曾未能找到周振甫主編的《全元散曲》加以評述，甚為遺憾。該書當時線上查得僅台南成大有典藏。今又查得臺北文化大學亦有，於是抽空前往；同時，並在《傳世藏書》中亦收有《全金元散曲》一書。綜合二者，補錄於此。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<div style="font-size: 12px; width: 75px; cursor: pointer; color: #ffffff; height: 20px; background-color: #f37d17; text-align: center; border-style: outset">推到 Plurk!</div><span style="font-family: 新細明體"><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 個人曾撰〈全元散曲〉一文（收入林慶彰主編《中國歷代文學總集述評》，臺北：萬卷樓，<span>2007年10月），對元代散曲總集做過一番論述。但為文中曾未能找到周振甫主編的《全元散曲》加以評述，甚為遺憾。該書當時線上查得僅台南成大有典藏。</span></span><span style="font-family: 新細明體">今又查得臺北文化大學亦有，於是抽空前往；同時，並在《傳世藏書》中亦收有《全金元散曲》一書。綜合二者，補錄於此。</span>
		<a class="acontinues" href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/9051265.html">(繼續閱讀...)</a>
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/9051265.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/9051265.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Sat, 23 May 2009 20:07:48 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>《近代華人生卒簡歷表》簡評</title>
	<description><![CDATA[
			&nbsp;
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			&nbsp;
		<a class="acontinues" href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/8207391.html">(繼續閱讀...)</a>
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/8207391.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/8207391.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Sat, 31 Jan 2009 19:51:02 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]中華民國如何成為國家</title>
	<description><![CDATA[
			中華民國如何成為國家&nbsp;&nbsp; 許慶雄&nbsp; 台北&nbsp; 前衛出版社&nbsp;&nbsp; 2004年3月&nbsp;
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><img src="http://blog.roodo.com/akiyoshi/90d5808f.jpg" alt="" /></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 細明體">中華民國如何成為國家<span><span>&nbsp;&nbsp; </span>許慶雄<span>&nbsp; </span>台北<span>&nbsp; </span>前衛出版社<span>&nbsp;&nbsp; </span>2004年3月<br /></span></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 細明體"><br />&nbsp;</span></p>
		<a class="acontinues" href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5902287.html">(繼續閱讀...)</a>
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5902287.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5902287.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Tue, 22 Apr 2008 19:56:32 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]民國珍稀短刊斷刊</title>
	<description><![CDATA[
			書名陳湛綺等編：《民國珍稀短刊斷刊》（北京：全國圖書館文獻縮微複制中心，2006年11月）民國珍稀短刊斷刊北京卷書影
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			書名<br /><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體"><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">陳湛綺等編：《民國珍稀短刊斷刊》</span></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 'Times New Roman'"><span>（</span></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">北京：全國圖書館文獻縮微複制中心</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 'Times New Roman'"><span>，</span>2006</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 'Times New Roman'">11</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">月）<br /><br /><div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/f53dece1.jpg" target="_blank"></a></div><div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/8f13b4bd.jpg" target="_blank"><img class="pict" src="http://blog.roodo.com/akiyoshi/8f13b4bd_s.jpg" border="0" alt="DSCN2506.JPG" hspace="5" width="160" height="213" align="left" /></a></div><br />民國珍稀短刊斷刊北京卷書影</span>
		<a class="acontinues" href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5635723.html">(繼續閱讀...)</a>
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5635723.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/5635723.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Tue, 04 Mar 2008 19:53:33 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]臺灣文獻匯刊（3）</title>
	<description><![CDATA[
			◎缺點（侷限）（一）原書影印，欠缺校勘1、原書影印所造成版面品質不清。以何種形式出版，是原書影印抑或鉛印標點，在《叢刊》就有過討論。雖然重新鉛印標點會造成史料失真，不過《叢刊》以便利性與讀者親近性作考量，仍採用新式標點鉛印。在《叢刊》《臺灣割據志‧卷頭語》就說到這種方式呈現的優點：凡是給人研究、參考或閱讀的書籍應以「便利」為第一要件。而此所謂「便利」，又當是客觀的。例如像吾輩五十以上的人，看舊文字，也許用不到新式標點的幫助（可能亦有反認為新式標點為累贅的）；但是這種主觀的認識，不能否定新式標點的「便利作用」。我們出書，要以年輕一代為標準－現在的年輕人與未來的年輕人。&hellip;由於這一理由，我們寧願標點排印。&hellip;因此，就上述看來，原書影印固有其優點，但亦有其缺點。雖《匯刊》可能是限於人力與經費而採用折衷辦法，但是總覺得原書編排效果不如鉛印重排。鉛印重排除利「便利」外，就是在於我們不是專研版本行款，實在不需要在原書行款作文章。加上原書若文字漫患不清或原書刊刻有誤，若沒有良好校勘，豈不是誤了研究者？例如《雜文詩輯鈔》（如圖）就以顯得文字漫患，閱讀起來已顯吃力。若為圖片、照片者作黑白影印很容易失真。例如《臺灣番社風俗圖》（右圖下）與《林爾嘉家族圖片資料合集》等均是黑白影印，不容易看出其原件豐富的色彩。又如說在影印同時，因為對焦沒有對好，造成頁面扭曲，嚴重影響字跡辨識。如周嬰遠遊編「東蕃記」中的頁164。（如左圖）2、錯字未校出，圖（照）片欠缺釋文說明。文獻整理最忌錯字，錯字率是越低越好。因此錯字的出現過多連帶也讓人以為是出版的草率或是在可信度少相形降低。書中有一些錯字並未校出，而且是在很明顯的地方；可能是編輯時未加以注意而造成的誤字，如《林爾嘉家族日記》書耳誤為《林爾家家族日記》，《專售臺灣洪潮和通書》書耳誤為《專售臺灣洪湖和通書》，《劉秀峰遺集》書耳誤作《藰秀峰遺集》。又像是在秀篆游氏族譜「編者說明」中「游錫堃」的「堃」誤作「坤」。（「堃」字為罕用字）圖（照）片是最容易反應時代。在書中以用了許多圖片為主的集子，但未有說明，很不容易讓讀者瞭解相關背景與時間。又如許多為日記原件影印，有時文字不易辨識，也欠缺釋文。閱讀起來有點吃力。例如說《林爾嘉家族圖片資料合集》、《林爾嘉日記》。3、欠缺校勘、註解與排印&nbsp; 《匯刊》編輯最主要的功用不在於收藏，而在於廣泛的研究。因此校勘、註解的齊全正是便利研究者。然我們看該書卻欠缺這一部份；就算有也是比較草率，如《泉州從政記略》文字漫患處的描潤。（見右下圖），不免讓研究者有遺珠之憾。雖不能採重新排印，但在影印原本之時，不妨可以採用如日人上里賢一先生校《中山詩文集》模式，採當頁頭注的形式進行校勘、註解，能夠讓使用者（研究者）更為容易瞭解原文。4、版本的選擇&nbsp; 關於版本選擇問題，筆者已經在前面論述過，原書影印有其好處，蓋我們研究某書行款格式上可以很清楚進行研究。但我們並不是都向對其版本行款進行研究，更何況黑白影印有時候也會有文字不易辨識狀況，對於行款研究也不甚合適 [1]。進一步說，我們尤其若想在內容上研究時，若能有一校勘過、文字清晰、且某些本子有釋文那將會是更好的。例如在《叢刊》中收錄有《從征實錄》與《清代官書記明臺灣鄭氏亡事》二書，他就不採原書（原書均為中研院史語所影印出版）影印，而是先校勘過再用鉛字重新排印。這樣就可以避免原書有些漫患不清的文字，而使用者在閱讀、研究上增加不少便利性。《匯刊》中也有些本子是直接從重排的鉛字本影印固然好（如《清初鄭成功家族滿文譯檔》、《鄭氏宗譜等》等），但有些有好的清晰且校勘過的本子卻不用而用原本影印，卻是白璧之瑕。例如說臺灣省文獻委員會刊印之《東村記事（外四種）》、《會安王忠孝公全集》、《沈文肅公牘》等與中國大陸香港人民出版社出版之《蓉洲詩文稿選輯‧東寧政事集》等，都是可以作為影印底本的好本子。棄而不用，殊為可惜。（二）欠缺相關目錄與索引：站在使用者的立場來看，一部書的目錄與索引是很重要的。因為我們不可能從頭讀到尾，而是因應研究查閱某一部份。說道要查閱就需要目錄的編製。然在《匯刊》中僅在第一輯第一冊有全書簡略的總目外（但無各書頁碼起迄），在其他分冊並沒有編列詳目，讀者在使用查閱上甚感不便。另外一些人名、書名、地名等等的索引也沒有編製，使用尚有很大的不便。可能是初編輯緣故，因此欠缺相關索引的編輯，也是一大缺失。（三）價格高昂（全套至少需要台幣20萬左右），且需整套購買，不利於專研某一主題的研究者購置。（四）整體上編纂太過隨便。如上述言及沒有目錄外，其次就是在首冊前言說及「為了保存質量較好的古籍文獻與文獻資料的原始真實性，基本上以影印印行；但稿本、抄本、殘本及民間文書等無法保證影印質量的文獻則以標點繁體字印刷。」其實整體說來並非如此；而是以某書原本面貌加以影影印。有鉛印本就印鉛印本，無之，則原書影印。與《叢刊》的編輯上的用心的確有些隨便。◎價值&nbsp; 總的來說，《匯刊》的出版受到中國官方國家重點出版規劃項目的支持，內容上補《叢刊》許多不足，對臺灣史料的蒐集確有不可磨滅的功勞。可說是研究臺灣歷史文化與閩台區域交流的重要史料。然其價值僅止於將文獻史料逐一邊排而已；說到實用性還不如《叢刊》。因其編纂的功夫作得較差與缺乏詳盡校勘註解，故在使用時也必須多加注意與小心。&nbsp;六、結論&nbsp; 臺灣史研究中史料的整理與編纂開始受到海峽兩岸重視，這是很好的趨勢。在台灣的文建會主持下編印了《臺灣史料集成》，包括了明清方志、明清檔案與總都府檔案等；而在中國大陸《匯刊》的編輯更是在史料文獻上嘉惠更多研究者與相關研究深度。然史料的編纂不應依附於政治上，應該摒除政治意識型態，將完整的史料文獻呈現出來。甚至為了便於研究者還必須將這些史料文獻從版本選擇到加以校勘、並編排目錄索引，使之更為便歷史用。因此在吸收《叢刊》、《匯刊》編纂經驗上加以改進其缺失，才能編纂出合用的文獻以供來者使用或保存。最後，我們知道台灣文獻不僅只有漢文文獻而已。荷蘭、西班牙也曾經控制過臺灣一隅，其所留下的文獻也是很豐富的。若能在編纂同時，並加以譯介這些文獻，相信是更能填補「臺灣文獻」空缺，使之更符合「臺灣文獻」之名；否則僅能稱為「臺灣漢文文獻匯編」而已。&nbsp;◎本文主要參考文獻※專書《臺灣文獻叢刊提要》&nbsp; 吳幅員&nbsp; 臺北市：臺灣中華書局&nbsp; 1977年6月《臺灣史料集成提要（增訂本）》&nbsp; 吳密察等&nbsp; 臺北：遠流出版事業股份有限公司&nbsp; 2005年10月10日《古籍叢書述論》&nbsp; 李春光&nbsp; 瀋陽：聊瀋書社&nbsp; 1991年10月※期刊論文〈《臺灣文獻匯刊》整理出版概況〉&nbsp; 陳支平&nbsp; 收入《臺灣國際學術論壇研討會論文集》&nbsp; 頁151－160〈匯集文獻資料，見證臺灣歷史－《臺灣文獻匯刊》簡介〉&nbsp; 洪楷萱&nbsp; 國文天地21：10&nbsp; 頁105－108&nbsp;&nbsp; 2006年3月〈周憲文《臺灣文獻叢刊》的編輯及其意義〉&nbsp; 蕭敏如&nbsp; 東亞文明中心臺灣儒學文獻學術研討會論文&nbsp; 2005年5月28日〈讀史為文廿餘載－陳支平教授訪談錄〉&nbsp; 陳支平、張先清&nbsp;&nbsp; 歷史教學2000年7期〈大型歷史文獻臺灣文獻匯刊首發式暨座談會在榕舉行〉&nbsp; 徐彬、林小芳&nbsp;&nbsp; 福建師範大學學報（哲學社會科學版）2005年4期〈台灣史發言權不保〉 &nbsp;陳政三&nbsp; &nbsp;自由時報「民意論壇」&nbsp; 2006年1月25日※網路資源〈大型歷史文獻《台灣文獻匯刊》出版發行〉網址：http://tw.people.com.cn/BIG5/14810/14858/3136678.html〈福建出版臺灣文獻彙編 納入陳水扁呂秀蓮家譜〉&nbsp; 網址：http://news.sina.com.cn/o/2005-05-31/10546037506s.shtml〈《臺灣文獻彙刊》在廈門問世 多為孤本〉&nbsp; 網址：http://www.fj.xinhuanet.com/hxlw/2005-01/20/content_3599656.htm〈兩岸在台灣歷史研究領域大有合作空間〉&nbsp; 網址：http://www.people.com.cn/BIG5/shizheng/1025/3069497.html〈《臺灣文獻彙刊》出版座談會在京舉行〉&nbsp; 網址：http://www.jiuzhoupress.com/news_detail01.asp?id=273 &nbsp; [1] &nbsp;&nbsp;其實對古籍的行款研究若能彩色影印，其功效亦不是很大。最好的辦法就是以原書目驗，方能瞭解相關刻工、行款等。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎缺點（侷限）<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（一）原書影印，欠缺校勘<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">、原書影印所造成版面品質不清。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">以何種形式出版，是原書影印抑或鉛印標點，在《叢刊》就有過討論。雖然重新鉛印標點會造成史料失真，不過《叢刊》以便利性與讀者親近性作考量，仍採用新式標點鉛印。在《叢刊》《臺灣割據志‧卷頭語》就說到這種方式呈現的優點：<br /></span></p><span style="font-family: 標楷體">凡是給人研究、參考或閱讀的書籍應以「便利」為第一要件。而此所謂「便利」，又當是客觀的。例如像吾輩五十以上的人，看舊文字，也許用不到新式標點的幫助（可能亦有反認為新式標點為累贅的）；但是這種主觀的認識，不能否定新式標點的「便利作用」。我們出書，要以年輕一代為標準－現在的年輕人與未來的年輕人。&hellip;由於這一理由，我們寧願標點排印。&hellip;<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">因此，就上述看來，原書影印固有其優點，但亦有其缺點。雖《匯刊》可能是限於人力與經費而採用折衷辦法，但是總覺得原書編排效果不如鉛印重排。鉛印重排除利「便利」外，就是在於我們不是專研版本行款，實在不需要在原書行款作文章。加上原書若文字漫患不清或原書刊刻有誤，若沒有良好校勘，豈不是誤了研究者？例如《雜文詩輯鈔》（如圖）就以顯得文字漫患，閱讀起來已顯吃力。若為圖片、照片者作黑白影印很容易失真。例如《臺灣番社風俗圖》（右圖下）與《林爾嘉家族圖片資料合集》等均是黑白影印，不容易看出其原件豐富的色彩。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">又如說在影印同時，因為對焦沒有對好，造成頁面扭曲，嚴重影響字跡辨識。如周嬰遠遊編「東蕃記」中的頁</span><span><font face="Times New Roman">164</font></span><span style="font-family: 新細明體">。（如左圖）<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">2</font></span><span style="font-family: 新細明體">、錯字未校出，圖（照）片欠缺釋文說明。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">文獻整理最忌錯字，錯字率是越低越好。因此錯字的出現過多連帶也讓人以為是出版的草率或是在可信度少相形降低。書中有一些錯字並未校出，而且是在很明顯的地方；可能是編輯時未加以注意而造成的誤字，如《林爾嘉家族日記》書耳誤為《林爾<span style="border: windowtext 1pt solid; padding: 0cm">家</span>家族日記》，《專售臺灣洪潮和通書》書耳誤為《專售臺灣洪<span style="border: windowtext 1pt solid; padding: 0cm">湖</span>和通書》，《劉秀峰遺集》書耳誤作《<span style="border: windowtext 1pt solid; padding: 0cm">藰</span>秀峰遺集》。又像是在秀篆游氏族譜「編者說明」中「游錫堃」的「堃」誤作「<span style="border: windowtext 1pt solid; padding: 0cm">坤</span>」。（「堃」字為罕用字）<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">圖（照）片是最容易反應時代。在書中以用了許多圖片為主的集子，但未有說明，很不容易讓讀者瞭解相關背景與時間。又如許多為日記原件影印，有時文字不易辨識，也欠缺釋文。閱讀起來有點吃力。例如說《林爾嘉家族圖片資料合集》、《林爾嘉日記》。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">、欠缺校勘、註解與排印<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">《匯刊》編輯最主要的功用不在於收藏，而在於廣泛的研究。因此校勘、註解的齊全正是便利研究者。然我們看該書卻欠缺這一部份；就算有也是比較草率，如《泉州從政記略》文字漫患處的描潤。（見右下圖），不免讓研究者有遺珠之憾。雖不能採重新排印，但在影印原本之時，不妨可以採用如日人上里賢一先生校《中山詩文集》模式，採當頁頭注的形式進行校勘、註解，能夠讓使用者（研究者）更為容易瞭解原文。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-family: 新細明體">、版本的選擇<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">關於版本選擇問題，筆者已經在前面論述過，原書影印有其好處，蓋我們研究某書行款格式上可以很清楚進行研究。但我們並不是都向對其版本行款進行研究，更何況黑白影印有時候也會有文字不易辨識狀況，對於行款研究也不甚合適</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref1" href="..//#_ftn1" title="_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。進一步說，我們尤其若想在內容上研究時，若能有一校勘過、文字清晰、且某些本子有釋文那將會是更好的。例如在《叢刊》中收錄有《從征實錄》與《清代官書記明臺灣鄭氏亡事》二書，他就不採原書</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（原書均為中研院史語所影印出版）</span><span style="font-family: 新細明體">影印，而是先校勘過再用鉛字重新排印。這樣就可以避免原書有些漫患不清的文字，而使用者在閱讀、研究上增加不少便利性。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《匯刊》中也有些本子是直接從重排的鉛字本影印固然好</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（如《清初鄭成功家族滿文譯檔》、《鄭氏宗譜等》等）</span><span style="font-family: 新細明體">，但有些有好的清晰且校勘過的本子卻不用而用原本影印，卻是白璧之瑕。例如說臺灣省文獻委員會刊印之《東村記事（外四種）》、《會安王忠孝公全集》、《沈文肅公牘》等與中國大陸香港人民出版社出版之《蓉洲詩文稿選輯‧東寧政事集》等，都是可以作為影印底本的好本子。棄而不用，殊為可惜。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）欠缺相關目錄與索引：<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">站在使用者的立場來看，一部書的目錄與索引是很重要的。因為我們不可能從頭讀到尾，而是因應研究查閱某一部份。說道要查閱就需要目錄的編製。然在《匯刊》中僅在第一輯第一冊有全書簡略的總目外</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（但無各書頁碼起迄）</span><span style="font-family: 新細明體">，在其他分冊並沒有編列詳目，讀者在使用查閱上甚感不便。另外一些人名、書名、地名等等的索引也沒有編製，使用尚有很大的不便。可能是初編輯緣故，因此欠缺相關索引的編輯，也是一大缺失。<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（三）價格高昂（全套至少需要台幣</span><span><font face="Times New Roman">20</font></span><span style="font-family: 新細明體">萬左右），且需整套購買，不利於專研某一主題的研究者購置。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">（四）整體上編纂太過隨便。如上述言及沒有目錄外，其次就是在首冊前言說及「</span><span style="font-family: 標楷體">為了</span><span style="font-family: 標楷體">保存質量較好的古籍文獻與文獻資料的原始真實性，基本上以影印印行；但稿本、抄本、殘本及民間文書等無法保證影印質量的文獻則以標點繁體字印刷。</span><span style="font-family: 新細明體">」其實整體說來並非如此；而是以某書原本面貌加以影影印。有鉛印本就印鉛印本，無之，則原書影印。與《叢刊》的編輯上的用心的確有些隨便。<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎價值<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">總的來說，《匯刊》的出版受到中國官方國家重點出版規劃項目的支持，內容上補《叢刊》許多不足，對臺灣史料的蒐集確有不可磨滅的功勞。可說是研究臺灣歷史文化與閩台區域交流的重要史料。然其價值僅止於將文獻史料逐一邊排而已；說到實用性還不如《叢刊》。因其編纂的功夫作得較差與缺乏詳盡校勘註解，故在使用時也必須多加注意與小心。<br /></span></p><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">六、結論<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">臺灣史研究中史料的整理與編纂開始受到海峽兩岸重視，這是很好的趨勢。在台灣的文建會主持下編印了《臺灣史料集成》，包括了明清方志、明清檔案與總都府檔案等；而在中國大陸《匯刊》的編輯更是在史料文獻上嘉惠更多研究者與相關研究深度。然史料的編纂不應依附於政治上，應該摒除政治意識型態，將完整的史料文獻呈現出來。甚至為了便於研究者還必須將這些史料文獻從版本選擇到加以校勘、並編排目錄索引，使之更為便歷史用。因此在吸收《叢刊》、《匯刊》編纂經驗上加以改進其缺失，才能編纂出合用的文獻以供來者使用或保存。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">最後，我們知道台灣文獻不僅只有漢文文獻而已。荷蘭、西班牙也曾經控制過臺灣一隅，其所留下的文獻也是很豐富的。若能在編纂同時，並加以譯介這些文獻，相信是更能填補「臺灣文獻」空缺，使之更符合「臺灣文獻」之名；否則僅能稱為「臺灣漢文文獻匯編」而已。<br /></span></p><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">◎本文主要參考文獻<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">※專書<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">《臺灣文獻叢刊提要》</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">吳幅員</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">臺北市：臺灣中華書局</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span>1977</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">6</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月<br /></span><font size="2"><span style="font-family: 新細明體">《臺灣史料集成提要（增訂本）》</span><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">吳密察等</span><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">臺北：遠流出版事業股份有限公司</span><span><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span>2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">月</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">日<br /></span></font><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">《古籍叢書述論》</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">李春光</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">瀋陽：聊瀋書社</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span>1991</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">※期刊論文<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈《臺灣文獻匯刊》整理出版概況〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">陳支平</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">收入《臺灣國際學術論壇研討會論文集》</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">頁</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">151</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">－</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">160<br /></font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈匯集文獻資料，見證臺灣歷史－《臺灣文獻匯刊》簡介〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">洪楷萱</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">國文天地</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">21</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">：</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">10<span>&nbsp; </span></font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">頁</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">105</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">－</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">108<span>&nbsp;&nbsp; </span>2006</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈周憲文《臺灣文獻叢刊》的編輯及其意義〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">蕭敏如</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">東亞文明中心臺灣儒學文獻學術研討會論文</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span>2005</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">5</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">28</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">日<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈讀史為文廿餘載－陳支平教授訪談錄〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">陳支平、張先清</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">歷史教學</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">2000</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">7</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">期<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈大型歷史文獻臺灣文獻匯刊首發式暨座談會在榕舉行〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">徐彬、林小芳</span><span style="font-size: 10.5pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">福建師範大學學報（哲學社會科學版）</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">期<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">〈台灣史發言權不保〉</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">陳政三</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span><span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">自由時報「民意論壇」</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span>2006</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">25</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">日<br /></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">※網路資源<br /></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">〈大型歷史文獻《台灣文獻匯刊》出版發行〉網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"><a href="http://tw.people.com.cn/BIG5/14810/14858/3136678.html">http://tw.people.com.cn/BIG5/14810/14858/3136678.html</a></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">〈福建出版臺灣文獻彙編</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">納入陳水扁呂秀蓮家譜〉</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">http://news.sina.com.cn/o/2005-05-31/10546037506s.shtml<br /></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">〈《臺灣文獻彙刊》在廈門問世</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">多為孤本〉</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">http://www.fj.xinhuanet.com/hxlw/2005-01/20/content_3599656.htm<br /></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">〈兩岸在台灣歷史研究領域大有合作空間〉</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">http://www.people.com.cn/BIG5/shizheng/1025/3069497.html<br /></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">〈《臺灣文獻彙刊》出版座談會在京舉行〉</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">網址：</span><font face="Times New Roman"><span style="font-size: 10pt">http://www.jiuzhoupress.com/news_detail01.asp?id=273 <br /></span></font><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span> <div><br /><font face="Times New Roman"><hr /></font><div id="ftn1"><a name="_ftn1" href="..//#_ftnref1" title="_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">其實對古籍的行款研究若能彩色影印，其功效亦不是很大。最好的辦法就是以原書目驗，方能瞭解相關刻工、行款等。</span></font></div></div>
		<a class="acontinues" href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4990027.html">(繼續閱讀...)</a>
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4990027.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4990027.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Wed, 16 Jan 2008 10:28:09 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]臺灣文獻匯刊（2）</title>
	<description><![CDATA[
			三、編纂者與編纂單位本書主編為陳支平先生，其副主編為林國平、謝必震；並結合廈門大學人文學院與福建師範大學閩台區域研究中心一批學者（亦包括臺灣學者如楊蓮福先生所提供許多民間文書、契約文獻）參與纂修而成 [1]。在編纂同時，也獲得中國全國古籍整理出版規劃領導小組、全國高等院校古籍整理研究工作委員會、國家十五出版重點規劃項目、中共中央對台宣傳重點項目與福建省人民政府、福建省哲學社會科學基金等單位支持下，才得以成功編纂出版。有關主編陳支平（1952－&nbsp; ）先生的生平，吾人大致介紹如下：陳先生是廈門大學歷史系畢業，研究所以「中國經濟史」專業獲得取得碩士學位；後以「清代覆議制度」為題取得博士學位。他專研明清史、臺灣史與移民史研究。經歷過中國國家社會科學基金評審委員。曾獲國務院學位委員會、教育部和福建省人民政府授予「有突出貢獻的中國博士」、「福建省優秀專家」等稱號。現任廈門大學人文學院院長、歷史研究所教授、博士生導師，並曾到臺灣國立暨南國際大學歷史所、日本國立大阪大學文學部、香港城市大學中國文化中心客座；並兼任中國經濟史學會理事、中國明史學會副會長、中國商業史學會副會長、福建省歷史學會常務副會長等職。主要著作有《清代賦役制度演變新探》、《近五百年來福建的家族與社會》、《明史新編》（合著）、《福建族譜》、《福建六大民系》、《福建宗教史》（主編）《客家源流新論：誰是客家人》、《客家源流新論》、《透視中國東南－文化經濟的整合研究》、《民間文書與臺灣社會經濟史》等書與相關論文多篇。 &nbsp;四、內容、體例與特色本書相關的文獻資料，絕大多數是珍藏在大陸各地圖書館、檔案館以及散落在民間的孤本、珍本、抄本，也有一部分是近年來在台灣、日本等地新發現的珍貴文獻約六○○部一億字；經10年整理收入了近二百種珍貴的閩台古籍其涵蓋明清及民國初期的私人著述及地方誌書，具有很高的史料價值和研究價值。本叢書編纂原則上，「凡是《臺灣文獻叢刊》已經收入的文獻，除了少量有明顯差異的原稿本、傳抄本之外，原則上不再編入。」其次，為了保存質量較好的古籍文獻與文獻資料的原始真實性，基本上以影印印行；但稿本、抄本、殘本及民間文書等無法保證影印質量的文獻則以標點繁體字印刷。另一方面，除了本刊編輯委員會之外，凡屬特別邀請的編者，均在其責編的文獻卷首予以注明。而這類的文獻大多數是像族譜或是已經經過鉛字排印的文獻。例如在《林爾嘉家族文獻資料》前就注明「陳娟英整理」等。其內容包括了四個部分，（一）古籍，包括清末明初與民初私人撰述欲地方志書；（二）有關臺灣問題的各種檔案；（三）反應閩臺兩地關係的族譜；（四）民間文件，包括契約文書、碑刻資料。就其內容分類上來說，共100冊的叢刊分成七大主題。即《鄭氏家族與清初南明相關史料專輯》、《康熙統一臺灣史料專輯》、《閩台民間關係族譜專輯》、《臺灣相關詩文集》、《臺灣輿地資料專輯》、《臺灣事件史料專輯》。（詳細簡目見本文【附錄】）其所收錄時間斷限以清代為主，但亦有旁及日治時代與戰後史料，如有關二二八史料的唐賢龍的《台灣事變記》。&nbsp; 每部文獻的體例上，先有解題，再來就是原書的全書影印。所謂「解題」（或曰「編者說明」）也僅是簡單的介紹書名（或異稱）、作者、卷數、該書現典藏地點、內容梗概與相關文獻價值等。其文字繁簡不定，體例不一（如《台陽紀游百韻》文中繁簡夾雜）。大致說來，比起《叢刊》的說解詳盡，《匯刊》可以說是簡潔，少有考證。下舉《隆武紀略》、《秀篆游氏族譜》以說明其解題的說解：《隆武紀略》／佚名《隆武紀略》，不著撰人名氏，現藏北京大學圖書館。謝國楨：《增訂晚明史籍考》稱：「是書為編年體，記隆武朝史事，較《思文大紀》為詳，彙錄隆武帝親征制書，征行策略條例，籌餉便民利用之方，可備隆武一朝文獻之徵。如云：『甲乙兩年虜寇倡狂。』『不論行間兵將遠近紳民，凡能領兵先靖南京驅虜過江，飛迎乘輿，如唐李晟之比，令朕早見孝陵者，先賞黃金一千兩，白金一萬兩，仍准欽封世襲公爵。』又云：『清陷嘉興』、『清陷撫州』，詆諆清兵，略無忌諱，則知此書尚為舊本也。」《秀篆游氏族譜》&nbsp; 編者說明&nbsp;&nbsp; 秀篆游氏家譜‧甲本，民國抄本，佚名。秀篆游氏家譜‧乙本（發裏房），民國抄本，佚名。詔安秀篆游氏源於汀州上航，有清一代該族曾大批像臺灣移民。譜載二百多個遷台祖姓名。臺灣游錫坤（本文作者案，應為「堃」）即為該族發裏房之裔孫。若是本部書內有相關「解題」者，就不另外分撰，如虛白主人之《台灣小志》。至於其特色，有下列數端：（一）、收入許多孤本、傳抄本的珍本古籍。如鄭氏家族與清初南明相關史料，部分是首次刊出的手寫孤本和傳抄孤本；三種《鄭氏家譜》也都是近年來陸續發現於民間的珍本，對於深入瞭解鄭氏事蹟和南明史實，具有不可多得的史料價值。另外由中國第一歷史檔案館整理的鄭成功家族滿文檔案更是前所未見的史料。對研究此一期間的歷史提供頗多助益。 又如清初主持收復臺灣的閩浙總督姚啟聖文集《憂畏軒奏疏》、《憂畏軒遺稿》、文告《憂畏軒文告》；錢儀吉的《碑傳集》中有關姚啟聖、施琅、萬正色等平臺功臣的傳說，朱克簡的《按閩奏議》等均收入《匯刊》；（二）、將清初鄭成功家族滿文檔案，由中國第一歷史檔案館譯成繁體漢文後收錄，方便讀者閱讀，也是研究明末清初相關問題的最原始文件，其價值不言而喻；（三）、收錄《鼇江范氏族譜》、《溪南陳氏族譜》、《穎川陳氏族譜集成》、《漳州呂氏》、《吳氏族譜》、《昇平郭氏族譜》、《廣仁堂徐氏族譜》、《施洋劉氏族譜》等幾十種閩台民間關係族譜，其中還有臺灣當局陳水扁、呂秀蓮等人的族譜；（四）、還收錄了許多民間文件、契約文書等史料，如《雲霄楊氏弘農衍派家譜敘錄軍功志》、《臺灣民間契約文書》、《臺灣居留民公報》等。（五）、所收錄的臺灣事件史料更加完整，如黃叔璥的《南征紀程》、吳桐雲的《臺灣進退志》、吳德功的《讓台記》等。&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 五、優缺點與價值以下吾人就《匯刊》價值與缺點試作一評介，並希望學界老師能予以指教與斧正。◎優點（一）補《叢刊》不足之部分。許多在《叢刊》未收（或收的不多）的多在《匯刊》中大量增加收入。例如族譜、手抄本、滿文檔，在史料價值上頗具參考價值。在使用上可以《叢刊》兩兩互補。（二）採用大開本印製，堂堂100巨冊。在版本選擇上以原書影印為主，而非重新鉛印排版；為了保存文獻資料的原始真實性，全書採影印與標點相結合方式影印，保存原書之式樣，不加妄改動。若有缺葉亦加以註明，例如《閩頌匯編》中第487頁與第488頁分別註曰：「原缺4頁」、「此頁無文字」。像是抄本、槁本、缺本與民間文書等不能保證影印品質則用標點、繁體字型是印刷。如此兩相兼顧。（三）本叢書將許多希有孤本（尤其是藏在中國的少見孤本、善本）影印，不僅嘉惠眾多使用者。站在古籍文獻來說，將古籍化作千千萬，便於學者，使其產生更廣的社會與經濟效益。使書的功能與價值不只是躺在少數圖書館、博物館中，也無形中加以延續發揚。（四）建構網路資料庫。鑑於網路資訊化時代資訊無遠弗屆，若能比照中央研究院漢籍電子文獻中的《臺灣文獻叢刊》（網址：http://www.sinica.edu.tw/~tdbproj/handy1/）或是像「臺灣史料集成－明清臺灣資料庫」（網址：http://dbnet.ncl.edu.tw/mingching/default.htm）模式將此一大型資料數位化，並免費（或付費）提供使用者使用，能嘉惠的範圍更是廣泛 [2]。筆者最近獲知，臺灣漢珍公司取得該書版權將進行全書「影像資料庫」建置[3]。資移錄該簡介如下：漢珍數位圖書公司長期積極開發「臺灣研究」主題之資料庫與電子資源不遺餘力，2006年與大陸九州出版社簽約合作取得正式授權，成功建置《妄灣文獻匯刊》電子版。不僅保有紙本完整的影像內容，文獻卷首均附由主編和責編撰寫之關於該書版本源流與史料價債的簡要介紹，各冊文獻以本為單位製作，結合資料庫檢索與瀏覽的功能，有助於使用者進行查詢與閱讀。透過內容的連接，坷讓使用者不斷地進一步發掘更群細的資料，是研究臺灣歷史文化時最有效的參考研究工具。&nbsp; [1] &nbsp;在《匯刊》第一輯列出相關編纂委員姓名如下：王辛、方寶川、李秉乾、吳在慶、林楓、洪卜仁、陳進國、張先清、劉釗、盧增榮、謝水順。[2] &nbsp;筆者所提出的建議在未來大陸準備發行的「臺灣文獻史料」中似乎有作某種程度的調整。例如說今（2006）年即將出版的《民國時期臺灣檔案匯編》將採數位照相、原色影印方式。又《明清宮藏臺灣檔案》亦將同時發行電子版。見《人民日報（海外版）》2006年1月18日第3版報導。[3] &nbsp;筆者於某研討會會場取得該公司宣傳DM。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">三、編纂者與編纂單位<br /></span><span style="font-family: 新細明體">本書主編為陳支平先生，其副主編為</span><span style="font-family: 新細明體">林國平、謝必震；並結合廈門大學人文學院與福建師範大學</span><span style="font-family: 新細明體">閩台區域研究中心一批學者</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（亦包括臺灣學者如楊蓮福先生所提供許多民間文書、契約文獻）</span><span style="font-family: 新細明體">參與纂修而成</span><span style="font-family: ˎ̥"><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref1" href="../#_ftn1" title="_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: ˎ̥"><font face="Times New Roman">[1]</font></span></span></span></span></span></a></span><span style="font-family: 新細明體">。在編纂同時，也獲得中國</span><span style="font-family: 新細明體">全國古籍整理出版規劃領導小組、全國高等院校古籍整理研究工作委員會、</span><span style="font-family: 新細明體">國家十五</span><span style="font-family: 新細明體">出版重點規劃項目、中共中央對台宣傳重點項目與</span><span style="font-family: 新細明體">福建省人民政府、福建省哲學社會科學基金等單位</span><span style="font-family: 新細明體">支持下，才得以成功編纂出版。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">有關主編陳支平（</span><span style="font-family: ˎ̥"><font face="Times New Roman">1952</font></span><span style="font-family: 新細明體">－</span><span style="font-family: ˎ̥"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">）先生的生平，吾人大致介紹如下：<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">陳先生是廈門大學歷史系畢業，研究所以「中國經濟史」專業獲得取得碩士學位；後以「清代覆議制度」為題取得博士學位。他專研明清史、臺灣史與移民史研究。經歷過</span><span style="font-family: 新細明體">中國國家社會科學基金評審委員。曾獲國務院學位委員會、教育部和福建省人民政府授予「有突出貢獻的中國博士」、「福建省優秀專家」等稱號。</span><span style="font-family: 新細明體">現任</span><span style="font-family: 新細明體">廈門大學人文學院院長、歷史研究所教授、博士生導師，並曾到臺灣國立暨南國際大學歷史所、日本國立大阪大學文學部、香港城市大學中國文化中心客座；並兼任中國經濟史學會理事、中國明史學會副會長、中國商業史學會副會長、福建省歷史學會常務副會長等職。主要著作有《清代賦役制度演變新探》、《近五百年來福建的家族與社會》、《明史新編》（合著）、《福建族譜》、《福建六大民系》、《福建宗教史》（主編）《客家源流新論：誰是客家人》、《客家源流新論》、《透視中國東南－文化經濟的整合研究》、《民間文書與臺灣社會經濟史》等書與相關論文多篇。</span><span><font face="Times New Roman"> <br /></font></span></p><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">四、內容、體例與特色<br /></span><span style="font-family: 宋體"><font face="Times New Roman">本書相關的文獻資料，絕大多數是珍藏在大陸各地圖書館、檔案館以及散落在民間的孤本、珍本、抄本，也有一部分是近年來在台灣、日本等地新發現的珍貴文獻約六○○部一億字；經<span>10年整理</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">收入了近二百種珍貴的閩台古籍其涵蓋明清及民國初期的私人著述及地方誌書</span><span style="font-family: 宋體"><font face="Times New Roman">，具有很高的史料價值和研究價值</font></span><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">本叢書編纂原則上，「</span><span style="font-family: 標楷體">凡是《臺灣文獻叢刊》已經收入的文獻，除了少量有明顯差異的原稿本、傳抄本之外，原則上不再編入。」</span><span style="font-family: 新細明體">其次，為了</span><span style="font-family: 新細明體">保</span><span style="font-family: 新細明體">存質量較好的古籍文獻與</span><span style="font-family: 新細明體">文獻資料的原始真實性</span><span style="font-family: 新細明體">，基本上以影印印行；但稿本、抄本、殘本及民間文書等無法保證影印質量的文獻則以標點繁體字印刷。另一方面，</span><span style="font-family: 新細明體">除了本刊編輯委員會之外，凡屬特別邀請的編者，均在其責編的文獻卷首予以注明。而這類的文獻大多數是像族譜或是已經經過鉛字排印的文獻。例如在《林爾嘉家族文獻資料》前就注明「</span><span style="font-family: 標楷體">陳娟英整理</span><span style="font-family: 新細明體">」等。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">其內容包括了四個部分，（一）古籍，包括清末明初與民初私人撰述欲地方志書；（二）有關臺灣問題的各種檔案；（三）反應閩臺兩地關係的族譜；（四）民間文件，包括契約文書、碑刻資料。</span><span style="font-family: 新細明體">就其</span><span style="font-family: 新細明體">內容分類</span><span style="font-family: 新細明體">上來說，共</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊的叢刊分成七大主題。即</span><span style="font-family: 新細明體">《鄭氏家族與清初南明相關史料專輯》、《康熙統一臺灣史料專輯》、《閩台民間關係族譜專輯》、《臺灣相關詩文集》、《臺灣輿地資料專輯》、《臺灣事件史料專輯》。</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（詳細簡目見本文【附錄】）<br /></span><span style="font-family: 新細明體">其所收錄時間斷限以清代為主，但亦有旁及日治時代與戰後史料，如有關二二八史料的唐賢龍的《台灣事變記》。<br /></span><span style="font-family: 新細明體"><span>&nbsp; </span>每部文獻的</span><span style="font-family: 新細明體">體例</span><span style="font-family: 新細明體">上，先有解題，再來就是原書的全書影印。所謂「解題」（或曰「</span><span style="font-family: 標楷體">編者說明</span><span style="font-family: 新細明體">」）也僅是簡單的介紹書名</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（或異稱）</span><span style="font-family: 新細明體">、作者、卷數、該書現典藏地點、內容梗概與相關文獻價值等。其文字繁簡不定，體例不一（如《台陽紀游百韻》文中繁簡夾雜）。大致說來，比起《叢刊》的說解詳盡，《匯刊》可以說是簡潔，少有考證。下舉《隆武紀略》、《秀篆游氏族譜》以說明其解題的說解：<br /></span><span style="font-family: 標楷體">《隆武紀略》／佚名<br /></span><span style="font-family: 標楷體">《隆武紀略》，不著撰人名氏，現藏北京大學圖書館。謝國楨：《增訂晚明史籍考》稱：「是書為編年體，記隆武朝史事，較《思文大紀》為詳，彙錄隆武帝親征制書，征行策略條例，籌餉便民利用之方，可備隆武一朝文獻之徵。如云：『甲乙兩年虜寇倡狂。』『不論行間兵將遠近紳民，凡能領兵先靖南京驅虜過江，飛迎乘輿，如唐李晟之比，令朕早見孝陵者，先賞黃金一千兩，白金一萬兩，仍准欽封世襲公爵。』又云：『清陷嘉興』、『清陷撫州』，詆諆清兵，略無忌諱，則知此書尚為舊本也。」<br /></span><span style="font-family: 標楷體">《秀篆游氏族譜》<span><span>&nbsp; <br /></span></span></span><span style="font-family: 標楷體">編者說明<span><span>&nbsp;&nbsp; <br /></span></span></span><span style="font-family: 標楷體">秀篆游氏家譜‧甲本，民國抄本，佚名。<br /></span><span style="font-family: 標楷體">秀篆游氏家譜‧乙本（發裏房），民國抄本，佚名。<br /></span><span style="font-family: 標楷體">詔安秀篆游氏源於汀州上航，有清一代該族曾大批像臺灣移民。譜載二百多個遷台祖姓名。臺灣游錫坤</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（本文作者案，應為「堃」）</span><span style="font-family: 標楷體">即為該族發裏房之裔孫。<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">若是本部書內有相關「解題」者，就不另外分撰，如虛白主人之《台灣小志》。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">至於其特色，有下列數端：<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">（一）、收入許多孤本、傳抄本的珍本古籍。</span><span style="font-family: 新細明體">如鄭氏家族與清初南明相關史料，部分是首次刊出的手寫孤本和傳抄孤本；三種《鄭氏家譜》也都是近年來陸續發現於民間的珍本，對於深入瞭解鄭氏事蹟和南明史實，具有不可多得的史料價值。另外由中國第一歷史檔案館整理的鄭成功家族滿文檔案更是前所未見的史料。對研究此一期間的歷史提供頗多助益。<span> <br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">又如清初主持收復臺灣的閩浙總督姚啟聖文集</span><span style="font-family: 新細明體">《憂畏軒奏疏》、</span><span style="font-family: 新細明體">《憂畏軒遺稿》、文告《憂畏軒文告》；錢儀吉的《碑傳集》中有關姚啟聖、施琅、萬正色等平臺功臣的傳說，朱克簡的《按閩奏議》等均收入《匯刊》；<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（二）、將清初鄭成功家族滿文檔案，由中國第一歷史檔案館譯成繁體漢文後收錄，方便讀者閱讀，也</span><span style="font-family: 新細明體">是研究明末清初相關問題的最原始文件，其價值不言而喻</span><span style="font-family: 新細明體">；<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（三）、收錄《鼇江范氏族譜》、《溪南陳氏族譜》、《穎川陳氏族譜集成》、《漳州呂氏》、《吳氏族譜》、《昇平郭氏族譜》、《廣仁堂徐氏族譜》、《施洋劉氏族譜》等幾十種閩台民間關係族譜，其中還有臺灣當局陳水扁、呂秀蓮等人的族譜；<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（四）、還收錄了許多民間文件、契約文書等史料，如《雲霄楊氏弘農衍派家譜敘錄軍功志》、《臺灣民間契約文書》、《臺灣居留民公報》等。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（五）、所收錄的臺灣事件史料更加完整，如黃叔璥的《南征紀程》、吳桐雲的《臺灣進退志》、吳德功的《讓台記》等。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> <p style="margin: 12pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">五、優缺點與價值<br /></span><span style="font-family: 新細明體">以下吾人就《匯刊》價值與缺點試作一評介，並希望學界老師能予以指教與斧正。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎優點<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（一）補《叢刊》不足之部分。許多在《叢刊》未收（或收的不多）的多在《匯刊》中大量增加收入。例如族譜、手抄本、滿文檔，在史料價值上頗具參考價值。在使用上可以《叢刊》兩兩互補。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）採用大開本印製，堂堂</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">巨冊。在版本選擇上以原書影印為主，而非重新鉛印排版；為了保存文獻資料的原始真實性，全書採影印與標點相結合方式影印，保存原書之式樣，不加妄改動。若有缺葉亦加以註明，例如《閩頌匯編》中第</span><span><font face="Times New Roman">487</font></span><span style="font-family: 新細明體">頁與第</span><span><font face="Times New Roman">488</font></span><span style="font-family: 新細明體">頁分別註曰：「</span><span style="font-family: 標楷體">原缺<span>4頁</span></span><span style="font-family: 新細明體">」、「</span><span style="font-family: 標楷體">此頁無文字</span><span style="font-family: 新細明體">」。像是抄本、槁本、缺本與民間文書等不能保證影印品質則用標點、繁體字型是印刷。如此兩相兼顧。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（三）本叢書將許多希有孤本</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（尤其是藏在中國的少見孤本、善本）</span><span style="font-family: 新細明體">影印，不僅嘉惠眾多使用者。站在古籍文獻來說，將古籍化作千千萬，便於學者，使其產生更廣的社會與經濟效益。使書的功能與價值不只是躺在少數圖書館、博物館中，也無形中加以延續發揚。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（四）建構網路資料庫。鑑於網路資訊化時代資訊無遠弗屆，若能比照中央研究院漢籍電子文獻中的《臺灣文獻叢刊》</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"><a href="http://www.sinica.edu.tw/~tdbproj/handy1/">http://www.sinica.edu.tw/~tdbproj/handy1/</a></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">）</span><span style="font-family: 新細明體">或是像「臺灣史料集成－明清臺灣資料庫」</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（網址：</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">http://dbnet.ncl.edu.tw/mingching/default.htm</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">）</span><span style="font-family: 新細明體">模式將此一大型資料數位化，並免費（或付費）提供使用者使用，能嘉惠的範圍更是廣泛</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref2" href="../#_ftn2" title="_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。筆者最近獲知，臺灣漢珍公司取得該書版權將進行全書「影像資料庫」建置</span><a name="_ftnref3" href="../#_ftn3" title="_ftnref3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[3]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。資移錄該簡介如下：<br /></span></p><span style="font-family: 標楷體">漢珍數位圖書公司長期積極開發「臺灣研究」主題之資料庫與電子資源不遺餘力，<span>2006年與大陸九州出版社簽約合作取得正式授權，成功建置《妄灣文獻匯刊》電子版。不僅保有紙本完整的影像內容，文獻卷首均附由主編和責編撰寫之關於該書版本源流與史料價債的簡要介紹，各冊文獻以本為單位製作，結合資料庫檢索與瀏覽的功能，有助於使用者進行查詢與閱讀。透過內容的連接，坷讓使用者不斷地進一步發掘更群細的資料，是研究臺灣歷史文化時最有效的參考研究工具。<br /></span></span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span> <div><br /><font face="Times New Roman"><hr /></font><div id="ftn1"><a name="_ftn1" href="../#_ftnref1" title="_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">在《匯刊》第一輯列出相關編纂委員姓名如下：王辛、方寶川、李秉乾、吳在慶、林楓、洪卜仁、陳進國、張先清、劉釗、盧增榮、謝水順。<br /></span></font></div><div id="ftn2"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn2" href="../#_ftnref2" title="_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">筆者所提出的建議在未來大陸準備發行的「臺灣文獻史料」中似乎有作某種程度的調整。例如說今（</span><span><font face="Times New Roman">2006</font></span><span style="font-family: 新細明體">）年即將出版的《民國時期臺灣檔案匯編》將採數位照相、原色影印方式。又《明清宮藏臺灣檔案》亦將同時發行電子版。見《人民日報（海外版）》</span><span><font face="Times New Roman">2006</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">月</span><span><font face="Times New Roman">18</font></span><span style="font-family: 新細明體">日第</span><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">版報導。<br /></span></font></p></div><div id="ftn3"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn3" href="../#_ftnref3" title="_ftn3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[3]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">筆者於某研討會會場取得該公司宣傳</span><span><font face="Times New Roman">DM</font></span><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></font></p></div></div>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4987497.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4987497.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Tue, 15 Jan 2008 16:03:13 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]臺灣文獻匯刊(1)</title>
	<description><![CDATA[
			&nbsp; 《臺灣文獻匯刊》（全七輯，共一○○冊）編著者：陳支平主編，林國平、謝必震副主編出版時間：二○○五年一月　出版者：中國九州出版社、廈門大學出版社 定價：（人民幣）六○○○○元一、前言我們知道文獻資料是學術研究的基礎，在治史方面尤然。治史之難，難於文獻徵集；即如先秦時代的孔子也感慨對先代文獻散佚，徵文考獻之難。在《論語‧八佾篇》就說：「夏禮吾能言之，杞不足徵也；殷禮吾能言之，宋不足徵也；文獻不足故也。足，則吾能徵之矣。」這的確也反映出孔子時代文獻散佚之嚴重，與對於編輯相關文獻之困難。中國歷代文獻多有散佚，但也有許多相當傑出的文獻學家作相關文獻整理工作。然治台灣史更難，難在台灣歷經數次鼎革與變亂（民變），文獻多所散佚也。我們知道文獻散失莫如戰爭為甚，自荷西、東寧（明鄭）、清治、日治以迄戰後相關文獻散佚夥矣。以方志為例，清代官修方志數十種，然則於甲午之役散失殆盡矣；更不用說私人著述了。日人鈴村讓實在蒐羅臺灣方志時即感到文獻散佚之嚴重與收羅文獻之困難。在其所著〈台灣全志序（漢文）〉中說：「&hellip;及至改隸，其書多散逸埋沒。余自明治34年（作者按，即1901年）來此島，百方索之，而僅得二志。[1]」實不虛言。因此，吾人可知文獻整理與編纂實是史料研究的基礎。自清代以來，史料文獻的編輯多以「叢書」形式為之。叢書又名「叢刊」、「叢刻」、「匯刊」等名稱。它多是彙整多種單獨著作而冠一新總名的書。蓋以叢書形式編纂有利於古代文化的積累與總結、利於古籍的校勘與整理、利於古代文化典籍的保存與有利於文化傳播與學術研究等功用與價值 [2]。因此，綜合其優點，大多數史料文獻多用這種方式編輯出版，時代越往後則越常見。&nbsp;二、編纂緣起我們瞭解到台灣文獻散佚之多，因此就有開始蒐羅之舉。雖然清治時代在文獻整理上就已萌芽，且編纂出如《治台必告錄》之類治台議論合集；但說到對先前臺灣文獻整理、編輯，莫不以戰後周憲文先生輯刊之《臺灣文獻叢刊》（下稱《叢刊》）為重要。《叢刊》不僅是臺灣文獻中作最大的整理工作，而且在台灣史研究上至今仍有不可磨滅的重要性。然周憲文編纂的《叢刊》有其歷史上原因而有其缺憾。那就是在兩岸政治隔閡下，所收文獻只限於台灣島內與部分海外文獻，加上有其政治意識 [3]；因此許多藏在大陸上的珍稀文獻無法取得；尤其近年來新發現的文獻、民間文書等均大部無法編排進入《叢刊》。站在臺灣史研究者看來，這些可說是《叢刊》的遺珠之憾 [4]。例如周嬰《遠遊編》中的〈東蕃記〉記數年代就比陳第為早的對臺灣記錄，然藏於中國大陸圖書館，學者方豪先生未能見而引以為憾事。由於上述因素外，《匯刊》的編纂緣起與中共本身的政治意圖也不容忽視。中共政權為了取得對臺灣歷史上的發言權與打擊文化台獨上，於近年來計畫編纂多批大型涉台灣文獻叢書 [5]，其目的是想從「搶救台灣史料，做好基礎工作，取得台灣史發言權，最後推出一本權威台灣通史。[6]」最後則是因為陳支平先生在研究臺灣史時接觸相關文獻後，「深感有必要進行系統的資料整理 [7]」。因此自九○年代起便由廈門大學人文學院和福建師範大學閩台區域研究中心一批專家學者歷時十餘年搜集整理完成，並由九州出版社、廈門大學出版社聯合出版。祈使這部大叢刊的出版可以填補《叢刊》不足。總的說來，吾人以為《匯刊》的編纂有以下二個原因：（一）補《叢刊》之不足與近幾年來新史料的納入。補《叢刊》不足部分，如周嬰《遠遊編》的納入。新史料方面，像是滿文檔中有關鄭成功家族事加以編譯為漢文出版。（二）政治因素：例如特意收集陳水扁、呂秀蓮等臺灣領導人相關族譜、家譜，企圖在打擊台灣獨立上（尤其文化台獨）做出兩岸一家關聯。也進一步闡釋臺灣與大陸血緣上不可分割的現象。陳支平在接受〈新華網〉記者專訪時就指出：近年來由於臺灣某些別有用心的台獨分子極力推行「文化台獨」活動，在臺灣問題的學術研究上蓄意割斷臺灣與祖國大陸的淵源聯繫，使得臺灣正常的文獻整理研究受到了很大的阻礙，學術研究日益出現了偏頗的「去中國化」的惡劣傾向。如目前臺灣一些官方機構熱衷於整理研究日據時期的日本總督府檔案，而對於一些與祖國大陸有聯繫的歷史文獻檔案，則視而不見。[8]&nbsp; [1] &nbsp;引文據國立臺灣圖書館（前國立中央圖書館臺灣分館）藏《臺灣全志》（臺北：臺灣經世新報社，1922年05月）序文迻錄。所得志書即《鳳山縣志》與《諸羅縣志》，兩本均殘本，非全帙。[2]&nbsp; 有關叢書的價值與功用，詳參李春光：《古籍叢書述論》（瀋陽：遼瀋書社，1991年10月）頁17－26。[3]&nbsp; 《叢刊》、《匯刊》都有其不同的政治意識。例如在鄭清之際文獻取捨上，《叢刊》編纂時代在臺灣政治上「反攻大陸」氣氛，多從鄭成功反清復明著手；而《匯刊》則站在中國大陸康熙統一臺灣為著眼點。[4] &nbsp;其他缺憾諸如校勘標點、擅改原文等，此非本文重點，故略去不論。若讀者有興趣，可進一步參閱《臺灣史料集成提要（增訂本）》（臺北：遠流出版事業股份有限公司，2005年10月10日）一書，頁29－32。[5] &nbsp;筆者綜合2005年4期的福建師範大學學報（哲學社會科學版）與2006年1月23日《人民日報（海外版）》報導，中國準備繼《匯刊》後繼續編纂相關臺灣文史史料，包括《臺灣文獻匯刊續編》100冊。《閩臺族譜匯刊》200冊、《清宮檔案涉台資料匯編》100冊（前三部預定2006年完成）、《明清宮藏臺灣檔案彙編》100冊、《民國時期臺灣檔案彙編》300冊、《海外遺存臺灣文獻選編》50冊、《民間遺存臺灣文獻選編》100冊（後四部加上《匯刊》共650冊為中國「臺灣文獻出版工程」計畫）。[6] &nbsp;參見陳政三：〈台灣史發言權不保〉，臺北：《自由時報》，2006年1月25日。[7] &nbsp;參見陳支平、張先清：〈讀史為文廿餘載－陳支平教授訪談錄〉，歷史教學2000年7期。[8] &nbsp;專訪見網址：http://www.fj.xinhuanet.com/hxlw/2005-01/20/content_3599656.htm。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<div style="text-align: center"><img style="width: 126px; height: 135px" src="http://www.fjstb.gov.cn/admin/upload_file/img/2005-01/1106623366316.jpg" alt="" width="108" height="248" /></div>&nbsp; <span style="font-family: 新細明體"><div align="left"><span style="font-family: 新細明體">《<span style="font-family: 新細明體"><span style="font-family: 新細明體">臺灣文獻匯刊》（全七輯，共一○○冊）<br /></span></span></span><span style="font-family: 新細明體"><span style="font-family: 新細明體"><div align="left"><div align="left"><span style="font-family: 新細明體">編著者</span><span style="font-family: 新細明體">：</span><span style="font-family: 新細明體">陳支平主編，林國平、謝必震副主編<br /></span><span style="font-family: 新細明體">出版時間：二○○五年一月</span><span style="font-family: 新細明體">　<br /></span><span style="font-family: 新細明體">出版者</span><span style="font-family: 新細明體">：中國</span><span style="font-family: 新細明體">九州出版社、廈門大學出版社</span> <br /><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">定價：（人民幣）六○○○○元</span></p></div><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體"><br /></span></div></span><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">一、前言<br /></span></p></span></div></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">我們知道文獻資料是學術研究的基礎，在治史方面尤然。治史之難，難於文獻徵集；即如先秦時代的孔子也感慨對先代文獻散佚，徵文考獻之難。在《論語‧八佾篇》就說：「</span><span style="font-family: 標楷體">夏禮吾能言之，杞不足徵也；殷禮吾能言之，宋不足徵也；文獻不足故也。足，則吾能徵之矣。</span><span style="font-family: 新細明體">」這的確也反映出孔子時代文獻散佚之嚴重，與對於編輯相關文獻之困難。中國歷代文獻多有散佚，但也有許多相當傑出的文獻學家作相關文獻整理工作。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">然治台灣史更難，難在台灣歷經數次鼎革與變亂（民變），文獻多所散佚也。我們知道文獻散失莫如戰爭為甚，自荷西、東寧（明鄭）、清治、日治以迄戰後相關文獻散佚夥矣。以方志為例，清代官修方志數十種，然則於甲午之役散失殆盡矣；更不用說私人著述了。日人鈴村讓實在蒐羅臺灣方志時即感到文獻散佚之嚴重與收羅文獻之困難。在其所著〈台灣全志序</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（漢文）</span><span style="font-family: 新細明體">〉中說：「</span><span style="font-family: 標楷體">&hellip;及至改隸，其書多散逸埋沒。余自明治34年</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（作者按，即<span>1901年）</span></span><span style="font-family: 標楷體">來此島，百方索之，而僅得二志。</span><a name="_ftnref1" href="..//#_ftn1" title="_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: 新細明體"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體"><font color="#003468">[1]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">」實不虛言。</span><span style="font-family: 新細明體">因此，吾人可知文獻整理與編纂實是史料研究的基礎。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">自清代以來，史料文獻的編輯多以「叢書」形式為之。叢書又名「叢刊」、「叢刻」、「匯刊」等名稱。它多是彙整多種單獨著作而冠一新總名的書。蓋以叢書形式編纂有利於古代文化的積累與總結、利於古籍的校勘與整理、利於古代文化典籍的保存與有利於文化傳播與學術研究等功用與價值 <a name="_ftnref2" href="..//#_ftn2" title="_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體"><font color="#003468">[2]</font></span></span></span></span></span></a>。因此，綜合其優點，大多數史料文獻多用這種方式編輯出版，時代越往後則越常見。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">&nbsp;</span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">二、編纂緣起<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">我們瞭解到台灣文獻散佚之多，因此就有開始蒐羅之舉。雖然清治時代在文獻整理上就已萌芽，且編纂出如《治台必告錄》之類治台議論合集；但說到對先前臺灣文獻整理、編輯，莫不以戰後周憲文先生輯刊之《臺灣文獻叢刊》</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（下稱《叢刊》）</span><span style="font-family: 新細明體">為重要。《叢刊》不僅是臺灣文獻中作最大的整理工作，而且在台灣史研究上至今仍有不可磨滅的重要性。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">然周憲文編纂的《叢刊》有其歷史上原因而有其缺憾。那就是在兩岸政治隔閡下，所收文獻只限於台灣島內與部分海外文獻，加上有其政治意識</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref3" href="..//#_ftn3" title="_ftnref3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[3]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">；因此許多藏在大陸上的珍稀文獻無法取得；尤其近年來新發現的文獻、民間文書等均大部無法編排進入《叢刊》。站在臺灣史研究者看來，這些可說是《叢刊》的遺珠之憾</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref4" href="..//#_ftn4" title="_ftnref4"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[4]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。例如周嬰《遠遊編》中的〈東蕃記〉記數年代就比陳第為早的對臺灣記錄，然藏於中國大陸圖書館，學者方豪先生未能見而引以為憾事。<br /></span></p><p style="margin: 12pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">由於上述因素外，《匯刊》的編纂緣起與中共本身的政治意圖也不容忽視。中共政權為了取得對臺灣歷史上的發言權與打擊文化台獨上，於近年來計畫編纂多批大型涉台灣文獻叢書</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref5" href="..//#_ftn5" title="_ftnref5"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[5]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">，其目的是想從「</span><span style="font-family: 標楷體">搶救台灣史料，做好基礎工作，取得台灣史發言權，最後推出一本權威台灣通史。<a name="_ftnref6" href="..//#_ftn6" title="_ftnref6"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 標楷體"><font color="#003468">[6]</font></span></span></span></span></span></a></span><span style="font-family: 新細明體">」最後則是因為陳支平先生在研究臺灣史時接觸相關文獻後，「</span><span style="font-family: 標楷體">深感有必要進行系統的資料整理 <a name="_ftnref7" href="..//#_ftn7" title="_ftnref7"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 標楷體"><font color="#003468">[7]</font></span></span></span></span></span></a></span><span style="font-family: 新細明體">」。因此自九○年代起便由</span><span style="font-family: 新細明體">廈門大學人文學院和福建師範大學閩台區域研究中心一批專家學者歷時十餘年搜集整理完成，並由九州出版社、廈門大學出版社聯合出版。祈使這部大叢刊的出版可以填補《叢刊》不足。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">總的說來，吾人以為《匯刊》的編纂有以下二個原因：<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（一）補《叢刊》之不足與近幾年來新史料的納入。補《叢刊》不足部分，如周嬰《遠遊編》的納入。新史料方面，像是滿文檔中有關鄭成功家族事加以編譯為漢文出版。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）政治因素：例如特意收集陳水扁、呂秀蓮等臺灣領導人相關族譜、家譜，企圖在打擊台灣獨立上（尤其文化台獨）做出兩岸一家關聯。也進一步闡釋臺灣與大陸血緣上不可分割的現象。陳支平在接受〈新華網〉記者專訪時就指出：<br /></span></p><span style="font-family: 標楷體">近年來由於臺灣某些別有用心的台獨分子極力推行「文化台獨」活動，在臺灣問題的學術研究上蓄意割斷臺灣與祖國大陸的淵源聯繫，使得臺灣正常的文獻整理研究受到了很大的阻礙，學術研究日益出現了偏頗的「去中國化」的惡劣傾向。如目前臺灣一些官方機構熱衷於整理研究日據時期的日本總督府檔案，而對於一些與祖國大陸有聯繫的歷史文獻檔案，則視而不見。</span><a name="_ftnref8" href="..//#_ftn8" title="_ftnref8"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: 新細明體"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體"><font color="#003468">[8]</font></span></span></span></span></span></a><br /><span style="font-family: 標楷體">&nbsp;</span> <div><br /><hr /><div id="ftn1"><a name="_ftn1" href="..//#_ftnref1" title="_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[1]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">引文據國立臺灣圖書館（前國立中央圖書館臺灣分館）藏《臺灣全志》（臺北：臺灣經世新報社，</span><span><font face="Times New Roman">1922</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">05</font></span><span style="font-family: 新細明體">月）序文迻錄。所得志書即《鳳山縣志》與《諸羅縣志》，兩本均殘本，非全帙。<br /></span></font></div><div id="ftn2"><a name="_ftn2" href="..//#_ftnref2" title="_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[2]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">有關叢書的價值與功用，詳參李春光：《古籍叢書述論》（瀋陽：遼瀋書社，</span><span><font face="Times New Roman">1991</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">月）頁</span><span><font face="Times New Roman">17</font></span><span style="font-family: 新細明體">－</span><span><font face="Times New Roman">26</font></span><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></font></div><div id="ftn3"><a name="_ftn3" href="..//#_ftnref3" title="_ftn3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[3]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">《叢刊》、《匯刊》都有其不同的政治意識。例如在鄭清之際文獻取捨上，《叢刊》編纂時代在臺灣政治上「反攻大陸」氣氛，多從鄭成功反清復明著手；而《匯刊》則站在中國大陸康熙統一臺灣為著眼點。<br /></span></font></div><div id="ftn4"><a name="_ftn4" href="..//#_ftnref4" title="_ftn4"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[4]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">其他缺憾諸如校勘標點、擅改原文等，此非本文重點，故略去不論。若讀者有興趣，可進一步參閱《臺灣史料集成提要（增訂本）》（臺北：遠流出版事業股份有限公司，</span><span><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">月</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">日）一書，頁</span><span><font face="Times New Roman">29</font></span><span style="font-family: 新細明體">－</span><span><font face="Times New Roman">32</font></span><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></font></div><div id="ftn5"><a name="_ftn5" href="..//#_ftnref5" title="_ftn5"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[5]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">筆者綜合</span><span><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-family: 新細明體">期的福建師範大學學報（哲學社會科學版）與</span><span><font face="Times New Roman">2006</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">月</span><span><font face="Times New Roman">23</font></span><span style="font-family: 新細明體">日《人民日報（海外版）》報導，中國準備繼《匯刊》後繼續編纂相關臺灣文史史料，包括《臺灣文獻匯刊續編》</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊。《閩臺族譜匯刊》</span><span><font face="Times New Roman">200</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊、《清宮檔案涉台資料匯編》</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊（前三部預定</span><span><font face="Times New Roman">2006</font></span><span style="font-family: 新細明體">年完成）、</span><span style="font-family: 新細明體">《明清宮藏臺灣檔案彙編》</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊、《民國時期臺灣檔案彙編》</span><span><font face="Times New Roman">300</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊、《海外遺存臺灣文獻選編》</span><span><font face="Times New Roman">50</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊、《民間遺存臺灣文獻選編》</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊（後四部加上《匯刊》共</span><span><font face="Times New Roman">650</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊為中國「臺灣文獻出版工程」計畫）。<br /></span></font></div><div id="ftn6"><a name="_ftn6" href="..//#_ftnref6" title="_ftn6"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[6]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">參見陳政三：〈台灣史發言權不保〉，臺北：《自由時報》，</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">2006</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">月</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">25</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">日。<br /></span></div><div id="ftn7"><a name="_ftn7" href="..//#_ftnref7" title="_ftn7"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[7]</font></span></span></span></span></span></a><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">參見陳支平、張先清：〈讀史為文廿餘載－陳支平教授訪談錄〉，歷史教學</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">2000</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">7</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">期。<br /></span></div><div id="ftn8"><a name="_ftn8" href="..//#_ftnref8" title="_ftn8"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'"><font color="#003468">[8]</font></span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">專訪見網址：</span><u><span style="color: blue; font-family: 新細明體"><a href="http://www.fj.xinhuanet.com/hxlw/2005-01/20/content_3599656.htm"><u><span style="color: blue">http://www.fj.xinhuanet.com/hxlw/2005-01/20/content_3599656.htm</span></u></a></span></u><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></font></div></div>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4971943.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4971943.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Sun, 13 Jan 2008 10:23:34 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]說說臺灣文獻叢刊及其重印本（2）</title>
	<description><![CDATA[
			三、各影印本刊印狀況&nbsp;&nbsp;&nbsp; 就各影印版做過簡單介紹後，接下來是分析其異同：（一）《文叢》出版595冊，外加《提要》一冊，共595冊。除了大通書局全數影印與中研院漢籍全數製成資料庫外，其餘皆不足此數。眾文版僅27種（10冊）。文獻會版則將琉球與部分南明史料（與臺灣沒關係者）刪除，也沒有「提要」。（二）文獻會版除了刪除上述部分外，另還有增加數種新史料，如《臺灣府志》（蔣毓英）、《新竹縣志》等。在中央研究院網路版則僅附《臺灣府志》（蔣毓英）一種。其餘並未對新史料增入。四、結語&nbsp; &nbsp;&nbsp;透過以上分析、扒疏讓我們瞭解《文叢》及其影印本不同處，希望學者在使用時能夠多加注意。也由於這些書刊印、影印時兩岸處於敵對，交流不便，中國大陸圖書館甚少典藏，因此在著錄工具書時有些不精確處。也希望藉由本文可以補一些工具書著錄的錯誤。◎參考文獻臺灣銀行經濟研究室：《臺灣文獻叢刊》，臺北：臺灣銀行經濟研究室，1958年眾文書局：《臺灣文獻叢刊（第一輯）》，臺北：眾文書局大通書局：《臺灣文獻史料叢刊》，臺北：大通書局臺灣省文獻會：《臺灣歷史文獻叢刊》，南投：臺灣省文獻會吳幅員：《臺灣文獻叢刊提要》，臺北：臺灣銀行經濟研究室，1958年吳密察等：《臺灣史料集成提要》，臺北：文建會、遠流出版公司，2005年◎附錄幾本工具書著錄狀況：（按語為筆者所加）一、《文獻學大辭典》（頁388－389）《臺灣文獻史料叢刊》叢書。臺灣省文獻會主編。大通書局1984年（按，1987年）排印出版，精裝80冊（按，共精裝190冊）。本叢書原為明清刻本，經歷史學家點校整理，彙編排印而成。（按，本書即《臺灣文獻叢刊》重印本）所收文獻以明清有關臺灣的檔案、著作為主，大都是珍貴的第一手史料。共分4輯（按，九輯）：第1、2兩輯為方志專號，包括本叢書所收309種書的提要，明清及新修臺灣方志、史志55種，《臺灣輿地彙鈔》16種，《番社采風圖考》3種。第3輯為明清臺灣對外關係史料，包括《治台必告錄》17種，鄭氏史料，《法軍侵台檔》，奏疏、《實錄》多種，《清代琉球紀錄集》15種，及其他有關檔案、紀事多種。第4輯為清代臺灣對外關係史料，包括清代各朝《實錄》、《東華錄》史料選輯，《洪承疇章奏文冊彙輯》，《中日交涉史料》，《清季外交史料》，清代各類典籍有關臺灣的紀事等。本叢書有別於《臺灣文獻叢刊》之處是側重於收集歷史文獻。（按，第五輯是以南明史料為主，第六輯是南明至清初史料，第七輯－第九輯則是清代檔案史料，）兩書中清代各朝實錄選輯、部分外交史料有重複。《臺灣文獻叢刊》 叢書。臺灣銀行經濟研究所（室）編，該所1962-1966年（按，1957年）出版。精裝453冊（按，平裝596冊）。這是一部大型綜合性地方文獻叢書。收錄以清代及清以前臺灣地方文獻為主，也包括少數近人著作，計231種。其中有臺灣地方誌約30種;詩文集20餘種，如近代詩人丘逢甲《嶺雲海日樓詩鈔》、鄭用錫《北郭園詩鈔》等;官書、《實錄》、奏議、公贖等官方檔為數不少，包括清代各朝《實錄》選輯、台案彙錄、鄭氏史料、有關臺灣的外交文書檔案等；私人著述，如日記、劄記、紀事、傳記、年譜等數量最多;還有碑文、印錄，如《臺灣中部碑文集成》、《清代臺灣職官印錄》等；臺灣方言著作，如《臺灣語典》、《東山國語》等，以及地理著作、歷史著作等。該叢書為研究臺灣提供了豐富的材料。二、《臺灣文獻史料叢刊》（第一期）一九五八至一九六三年（按，1987年至1995年）臺灣大通書局鉛印本（按，影印《臺灣文獻叢刊》）。第一輯方志專號之一第二輯方志專號之二第三輯明清關係史料特輯第四輯清代關係史料特輯（按，第五輯：以南明史料為主第六輯：南明至清初史料第七輯－第九輯：清代檔案史料）【按】是編計畫收入309種，第一期發行四輯，收書113種，其內容為有關臺灣之方志和明清史料。各書均依據原刻本重新整理、校勘，以鉛字排印，漆皮布精裝。其餘諸種是否出版？待訪。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">三、各影印本刊印狀況<br /></span><span style="font-family: 標楷體"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">就各影印版做過簡單介紹後，接下來是分析其異同：<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（一）《文叢》出版<span>595冊，外加《提要》一冊，共595冊。除了大通書局全數影印與中研院漢籍全數製成資料庫外，其餘皆不足此數。眾文版僅27種（10冊）。文獻會版則將琉球與部分南明史料（與臺灣沒關係者）刪除，也沒有「提要」。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">（二）文獻會版除了刪除上述部分外，另還有增加數種新史料，如</span><span style="font-family: 新細明體">《臺灣府志》（</span><span style="font-family: 新細明體">蔣毓英</span><span style="font-family: 新細明體">）、《新竹縣志》等。在中央研究院網路版則僅附《臺灣府志》（</span><span style="font-family: 新細明體">蔣毓英</span><span style="font-family: 新細明體">）一種。其餘並未對新史料增入。<br /></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">四、結語</span><span style="font-family: 標楷體"><span>&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體"><span>&nbsp;&nbsp;</span>透過以上分析、扒疏讓我們瞭解《文叢》及其影印本不同處，希望學者在使用時能夠多加注意。也由於這些書刊印、影印時兩岸處於敵對，交流不便，中國大陸圖書館甚少典藏，因此在著錄工具書時有些不精確處。也希望藉由本文可以補一些工具書著錄的錯誤。<br /></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">◎參考文獻<br /></span><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">臺灣銀行經濟研究室：《臺灣文獻叢刊》，臺北：臺灣銀行經濟研究室，</span><span><font face="Times New Roman">1958</font></span><span style="font-family: 新細明體">年<br /></span></p><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">眾文書局：《臺灣文獻叢刊（第一輯）》，臺北：眾文書局<br /></span></p><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">大通書局：《臺灣文獻史料叢刊》，臺北：大通書局<br /></span></p><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">臺灣省文獻會：《臺灣歷史文獻叢刊》，南投：臺灣省文獻會<br /></span></p><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">吳幅員：《臺灣文獻叢刊提要》，臺北：臺灣銀行經濟研究室，</span><span><font face="Times New Roman">1958</font></span><span style="font-family: 新細明體">年<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">吳密察等：《臺灣史料集成提要》，臺北：文建會、遠流出版公司，</span><span><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年<br /></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">◎附錄<br /></span><span style="font-family: 新細明體">幾本工具書著錄狀況：（按語為筆者所加）<br /></span><span style="font-family: 新細明體">一、《文獻學大辭典》（頁<span>388－389）<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">《臺灣文獻史料叢刊》<br /></span><span style="font-family: 新細明體">叢書。臺灣省文獻會主編。大通書局<span>1984年<strong><span style="color: red">（按，1987年）</span></strong>排印出版，精裝80冊<strong><span style="color: red">（按，共精裝190冊）</span></strong>。本叢書原為明清刻本，經歷史學家點校整理，彙編排印而成。<strong><span style="color: red">（按，本書即《臺灣文獻叢刊》重印本）</span></strong>所收文獻以明清有關臺灣的檔案、著作為主，大都是珍貴的第一手史料。共分4輯<strong><span style="color: red">（按，九輯）</span></strong>：第1、2兩輯為方志專號，包括本叢書所收309種書的提要，明清及新修臺灣方志、史志55種，《臺灣輿地彙鈔》16種，《番社采風圖考》3種。第3輯為明清臺灣對外關係史料，包括《治台必告錄》17種，鄭氏史料，《法軍侵台檔》，奏疏、《實錄》多種，《清代琉球紀錄集》15種，及其他有關檔案、紀事多種。第4輯為清代臺灣對外關係史料，包括清代各朝《實錄》、《東華錄》史料選輯，《洪承疇章奏文冊彙輯》，《中日交涉史料》，《清季外交史料》，清代各類典籍有關臺灣的紀事等。本叢書有別於《臺灣文獻叢刊》之處是側重於收集歷史文獻。<strong><span style="color: red">（按，</span></strong></span></span><strong><span style="color: red; font-family: 新細明體">第五輯是以南明史料為主，第六輯是南明至清初史料，第七輯－第九輯則是清代檔案史料，）</span></strong><span style="font-family: 新細明體">兩書中清代各朝實錄選輯、部分外交史料有重複。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">《臺灣文獻叢刊》 <br /></span><span style="font-family: 新細明體">叢書。臺灣銀行經濟研究所（室）編，該所<span>1962-1966年<strong><span style="color: red">（按，1957年）</span></strong>出版。精裝453冊<strong><span style="color: red">（按，平裝596冊）</span></strong>。這是一部大型綜合性地方文獻叢書。收錄以清代及清以前臺灣地方文獻為主，也包括少數近人著作，計231種。其中有臺灣地方誌約30種;詩文集20餘種，如近代詩人丘逢甲《嶺雲海日樓詩鈔》、鄭用錫《北郭園詩鈔》等;官書、《實錄》、奏議、公贖等官方檔為數不少，包括清代各朝《實錄》選輯、台案彙錄、鄭氏史料、有關臺灣的外交文書檔案等；私人著述，如日記、劄記、紀事、傳記、年譜等數量最多;還有碑文、印錄，如《臺灣中部碑文集成》、《清代臺灣職官印錄》等；臺灣方言著作，如《臺灣語典》、《東山國語》等，以及地理著作、歷史著作等。該叢書為研究臺灣提供了豐富的材料。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">二、《臺灣文獻史料叢刊》（第一期）<br /></span><span style="font-family: 新細明體">一九五八至一九六三年<strong><span style="color: red">（按，<span>1987年至1995年）</span></span></strong>臺灣大通書局鉛印本<strong><span style="color: red">（按，影印《臺灣文獻叢刊》）</span></strong>。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">第一輯方志專號之一<br /></span><span style="font-family: 新細明體">第二輯方志專號之二<br /></span><span style="font-family: 新細明體">第三輯明清關係史料特輯<br /></span><span style="font-family: 新細明體">第四輯清代關係史料特輯<br /></span><strong><span style="color: red; font-family: 新細明體">（按，<br /></span></strong><strong><span style="color: red; font-family: 新細明體">第五輯：以南明史料為主<br /></span></strong><strong><span style="color: red; font-family: 新細明體">第六輯：南明至清初史料<br /></span></strong><strong><span style="color: red; font-family: 新細明體">第七輯－第九輯：清代檔案史料）<br /></span></strong><span style="font-family: 新細明體">【按】是編計畫收入<span>309種，第一期發行四輯，收書113種，其內容為有關臺灣之方志和明清史料。各書均依據原刻本重新整理、校勘，以鉛字排印，漆皮布精裝。其餘諸種是否出版？待訪。<br /></span></span>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4967883.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4967883.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Sat, 12 Jan 2008 10:08:43 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]說說臺灣文獻叢刊及其重印本（1）</title>
	<description><![CDATA[
			[說明]本文以及陸續幾天發表的文章即以臺灣文獻相關工具書為主，提出我一點讀書心得，歡迎不吝指教。一、 前言《臺灣文獻叢刊》（下稱《文叢》）是五、六○年代臺灣史料文獻著作，至今仍為治臺灣文史研究重要參考書。自編纂以來，有多次重印版本，本身因為有相關題記說明說明出版源由，一方面在臺灣文獻入門書敘述語焉不詳，另一方面造成工具書編者在著錄時常與《文叢》混曉。例如說中國大陸編纂出版的《文獻學大辭典》（趙國璋、潘樹廣主編，揚州：廣陵書社，2005年12月）、《中國叢書廣錄》（陽海清編撰，武漢：湖北人民出版社，1999年4月）二書中對此著錄多有問題。 [1]因此筆者就所能找到的資料將《文叢》及其影印本作一整理，並補上述二書不正確的地方，使讀者在使用上述二書時能知道對此書比較確實的資料，不致因誤讀資料造成研究上的缺失；並就教於前輩。本文計分四段：（一）前言，撰寫寫作本文動機：（二）敘述《臺灣文獻叢刊》的編印與影印的緣起；（三）談各本《叢刊》重新影印刊印狀況；（四）結語。二、《臺灣文獻叢刊》編印與影印緣起《文叢》的編纂可說是對臺灣史研究奠定重要工程。當時「編印這一叢刊，並期有助於國內學者在同一資料基礎上進行研究，有所成就。 [2]」我們知道歷史研究首要有足夠史料，而史料取得若不充分，則研究亦不能深入。若有孤本、善本典藏某圖書館，則在運用上更是不方面（時間、金錢的浪費）。因此，編纂大型史料叢刊的工作看起來吃力不討好，但是卻是便利許多研究者。《文叢》就是一例。其雖有諸多問題，然他是從古未有，在今日也是無出其右 [3]。《文叢》的編纂是由周憲文 [4]先生開始構想並執行的。關於叢刊編輯緣起、取材到體例在吳福員先生為《叢刊》編的提要〈序言〉[5]中有很清楚論說，資整理如下：◎編印緣起：基於為服務廣多研究者信念。自臺灣銀行發行之「臺灣特產叢刊」、「臺灣研究叢刊」後，更進一步開始編纂有關「臺灣文獻」資料。停刊後又陸續編印叢刊「外編」數種。◎資料取材：以臺灣為中心，以清代涉及臺灣「地理、力史、風俗、人情」等方面者直接史料為主，並旁及唐宋元明有關流求、臺灣者、南明時期與日治時期相關間接文獻。◎刊印方式：為確保研究者便利性，故以以新式標點、校勘加以鉛印排印。◎資料來源：包括公司藏家，範圍除臺灣外，還包括美國、日本、香港。因當時政治氣氛下，未包括中國相關史料。◎編纂體例：書前有一簡短序文，除敘述本書改況外，對於版本取得、版本流傳、編輯要旨均有論及。這個序言或後記強調「必要」而不隨便妄作。《叢刊》的出版是從1957年20年間陸續由「臺灣銀行經濟研究室」出版，共出版三○九種，計五九六冊（含提要一冊）。其範圍以清代有關臺灣之私人著述與南明史料以及鄭氏紀事、方志、官方檔案等資料為主，舉凡臺灣之地理、歷史、風俗、人情等社會資料無不備焉。對於臺灣之歷史沿革，與大陸之關係，荷日之侵略及海寇之騷擾、社會建置、政治措施、治匪屯番等等方面，提供了許多珍貴的資料和論著，誠為「臺灣研究」之最佳參考。這部書起先僅印行1000冊，後來就不再印刷；其流通性亦不廣，除了當時政府機關、大學圖書館、公共圖書館外，很少能購置收藏，更遑論民間私人。然研究者對於史料研究之殷切盼望，遂有眾文書局在1979年3月以「臺灣文獻叢刊」為名重印。但此次重印僅有一輯10本，收入27種。茲將其各冊簡目列之如下：第一冊：《臺灣外記》第二冊：《鄭成功傳》、《賜姓始末》、《臺灣割據志》、《臺灣鄭氏記事》第三冊：《從征實錄》、《靖海記事》、《靖海志》、《閩海紀要》第四冊：《臺灣紀略（附澎湖）》、《澎湖紀略》、《澎湖續編》第五冊：《小琉球漫志》、《安平縣雜記》、《台灣志略》、《臺東州採訪冊》第六冊：《海東札記》、《臺灣記事》、《東瀛識略》、《臺陽見聞錄》第七冊：《稗海紀遊》、《臺灣遊記》、《臺遊日記》、《臺灣旅行記》第八冊：《雅堂文集》、《劍花室詩集》第九冊：《嶺雲海日樓詩鈔》第十冊：《劉銘傳撫台前後檔》、《臺灣海防檔》然其流通亦不廣。大通書局於1987年10月初版重印，並名「臺灣文獻史料叢刊」，一直到1995年10月第九輯印竣，將《文叢》全部影印。影印共計190冊。共9輯：第一輯：方志專號之一第二輯：方志專號之二第三輯：明清關係史料特輯第四輯：清代關係史料特輯第五輯：以南明史料為主第六輯：南明至清初史料第七輯－第九輯：清代檔案史料然這次影印並未有所增刪。雖印數稍多，但因無法單獨購置，需整套購置，價格不眥，故私人甚少購置。第三次重印是臺灣省文獻委員會（今國史館臺灣文獻館）在1986年左右根據原版重新印製，定名「臺灣歷史文獻叢刊」。這次重印為簡榮聰提出「台灣文獻名著輯印計劃」，整理輯印四百多冊古文獻，有功文獻整理。計分數輯影印，一直到九○年代中期止。謝嘉樑先生在發刊序言中說明編纂緣起：早期臺灣銀行經濟研究室，曾旁搜博採，輯印《臺灣文獻叢刊》三百餘種，多達五百餘冊，對於台灣史學界貢庶卓著，主其事者之魄力、遠見，備受肯定。此一《叢刊》的發行，年代遠者已逾四十載，世之欲求其書者，往往不可得，且晚近以來，許多珍貴史料陸續被發現，有待推而廣之，因而仍有重加整理、輯印的必要。近年，本會承各級長官的重視與支持，訂定「臺灣歷史文獻名著輯印計畫」，在《臺灣文獻叢刊》既有的基礎之上，再予網羅、整理，並略依性質分門別類，俾便學者研究之需。這次重印在增刪之間與原本有很大不同。像是新史料的增入，如蔣著《臺灣府志》、《新竹縣志》等、非關臺灣史料的刪去，如有關琉球史料多種[6]。最後，隨著資訊科技的發展，網路的普及。中央研究院「漢籍電子文獻」（臺灣史研究所）亦將《臺灣文獻叢刊》重新打字製作成資料庫，免費供人使用。其所採取的本子一如初印之本，但最後有增列蔣著《臺灣府志》，更能便利學者在方志一項的研究。唯可惜的是他只是「全文」數據庫，對於有圖部分，則付之闕如。[1] &nbsp;關於此二書著錄參見本文附錄。[2] &nbsp;引自吳幅員：《臺灣文獻叢刊提要》的〈刊印臺灣文獻叢刊提要贅言〉，筆者自中研院漢籍電子文獻下載列印本，頁1。[3]&nbsp; 近年中國大陸編纂的《臺灣文獻匯刊》品質也不如《叢刊》的謹嚴。[4] &nbsp;周憲文先生是戰後來台學者，曾任省法商學院與臺大法學院，後專職於中央銀行經濟研究室。[5] &nbsp;同註1引書，其序言有「述例」、「廣例」兩部份，言之甚詳。[6] &nbsp;如《叢刊》第287、292、293、299、306等種。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			[說明]本文以及陸續幾天發表的文章即以臺灣文獻相關工具書為主，提出我一點讀書心得，歡迎不吝指教。<br /><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">一、 <div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/ee26ed7d.jpg" target="_blank"></a></div>前言<br /></span><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《臺灣文獻叢刊》（下稱《文叢》）是五、六○年代臺灣史料文獻著作，至今仍為</span><span style="font-family: 新細明體">治</span><span style="font-family: 新細明體">臺灣文史研究重要參考書。</span><span style="font-family: 新細明體">自編纂以來，有多次重印版本，本身因為有相關題記說明說明出版源由，一方面在臺灣文獻入門書敘述語焉不詳，另一方面造成工具書編者在著錄時常與《文叢》混曉。例如說</span><span style="font-family: 新細明體">中國大陸編纂出版的《文獻學大辭典》（趙國璋、潘樹廣主編，揚州：廣陵書社，<span>2005年12月）、《中國叢書廣錄》（陽海清編撰，武漢：湖北人民出版社，1999年4月）二書中對此著錄多有問題。 <a name="_ftnref1" href="../#_ftn1" title="_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體">[1]</span></span></span></span></a><br /></span></span></p><span style="font-family: 新細明體">因此筆者就所能找到的資料將《文叢》及其影印本作一整理，並補上述二書不正確的地方，使讀者在使用上述二書時能知道對此書比較確實的資料，不致因誤讀資料造成研究上的缺失；並就教於前輩。<br /></span><p style="text-justify: inter-ideograph; margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt; text-align: justify" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">本文計分四段：（一）前言，撰寫寫作本文動機：（二）敘述《臺灣文獻叢刊》的編印與影印的緣起；（三）談各本《叢刊》重新影印刊印狀況；（四）結語。<br /></span></p><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">二、《臺灣文獻叢刊》編印與影印緣起<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 12pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《文叢》的編纂可說是對臺灣史研究奠定重要工程。當時</span><span style="font-family: 標楷體">「編印這一叢刊，並期有助於國內學者在同一資料基礎上進行研究，有所成就。 <a name="_ftnref2" href="../#_ftn2" title="_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 標楷體">[2]</span></span></span></span></span></a></span><span style="font-family: 新細明體">」我們知道歷史研究首要有足夠史料，而史料取得若不充分，則研究亦不能深入。若有孤本、善本典藏某圖書館，則在運用上更是不方面（時間、金錢的浪費）。因此，編纂大型史料叢刊的工作看起來吃力不討好，但是卻是便利許多研究者。《文叢》就是一例。其雖有諸多問題，然他是從古未有，在今日也是無出其右</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref3" href="../#_ftn3" title="_ftnref3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[3]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《文叢》的編纂是由周憲文</span><font face="Times New Roman"> </font><a name="_ftnref4" href="../#_ftn4" title="_ftnref4"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[4]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">先生開始構想並執行的。關於叢刊編輯緣起、取材到體例在吳福員先生為《叢刊》編的提要〈序言〉</span><a name="_ftnref5" href="../#_ftn5" title="_ftnref5"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[5]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">中有很清楚論說，資整理如下：<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -72pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎編印緣起：基於為服務廣多研究者信念。自臺灣銀行發行之「臺灣特產叢刊」、「臺灣研究叢刊」後，更進一步開始編纂有關「臺灣文獻」資料。停刊後又陸續編印叢刊「外編」數種。<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -72pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎資料取材：以臺灣為中心，以清代涉及臺灣「地理、力史、風俗、人情」等方面者直接史料為主，並旁及唐宋元明有關流求、臺灣者、南明時期與日治時期相關間接文獻。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">◎刊印方式：為確保研究者便利性，故以以新式標點、校勘加以鉛印排印。</span><span style="font-family: 新細明體">◎資料來源：包括公司藏家，範圍除臺灣外，還包括美國、日本、香港。因當時政治氣氛下，未包括中國相關史料。<br /></span><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -72pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">◎編纂體例：書前有一簡短序文，除敘述本書改況外，對於版本取得、版本流傳、編輯要旨均有論及。這個序言或後記強調「必要」而不隨便妄作。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">《叢刊》的出版是從</span><span><font face="Times New Roman">1957</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">20</font></span><span style="font-family: 新細明體">年間陸續由「臺灣銀行經濟研究室」出版，</span><span style="font-family: 新細明體">共出版三<span>○九種，計五九六冊（含提要一冊）。其範圍以清代有關臺灣之私人著述與南明史料以及鄭氏紀事、方志、官方檔案等資料為主，舉凡臺灣之地理、歷史、風俗、人情等社會資料無不備焉。對於臺灣之歷史沿革，與大陸之關係，荷日之侵略及海寇之騷擾、社會建置、政治措施、治匪屯番等等方面，提供了許多珍貴的資料和論著，誠為「臺灣研究」之最佳參考。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體"><div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/ee26ed7d.jpg" target="_blank"></a></div><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal">這部書起先僅印行<span><font face="Times New Roman">1000</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊，後來就不再印刷；其流通性亦不廣，除了當時政府機關、大學圖書館、公共圖書館外，很少能購置收藏，更遑論民間私人。然研究者對於史料研究之殷切盼望，遂有眾文書局在</span><span><font face="Times New Roman">1979</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">月以「臺灣文獻叢刊」為名重印。但此次重印僅有一輯</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">本，收入</span><span><font face="Times New Roman">27</font></span><span style="font-family: 新細明體">種。茲將其各冊簡目列之如下：<br /></span></p></span><span style="font-family: 標楷體">第一冊：《臺灣外記》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第二冊：《鄭成功傳》、《賜姓始末》、《臺灣割據志》、《臺灣鄭氏記事》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第三冊：《從征實錄》、《靖海記事》、《靖海志》、《閩海紀要》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第四冊：《臺灣紀略（附澎湖）》、《澎湖紀略》、《澎湖續編》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第五冊：《小琉球漫志》、《安平縣雜記》、《台灣志略》、《臺東州採訪冊》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第六冊：《海東札記》、《臺灣記事》、《東瀛識略》、《臺陽見聞錄》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第七冊：《稗海紀遊》、《臺灣遊記》、《臺遊日記》、《臺灣旅行記》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第八冊：《雅堂文集》、《劍花室詩集》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第九冊：《嶺雲海日樓詩鈔》<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第十冊：《劉銘傳撫台前後檔》、《臺灣海防檔》<br /></span><span style="font-family: 新細明體"><div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/ee26ed7d.jpg" target="_blank"><img style="width: 118px; height: 142px" class="pict" src="http://blog.roodo.com/akiyoshi/ee26ed7d_s.jpg" border="0" alt="臺灣文叢影本" hspace="5" width="160" height="249" align="left" /></a></div><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal">然其流通亦不廣。大通書局於<span><font face="Times New Roman">1987</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">月初版重印，並名「臺灣文獻史料叢刊」，一直到</span><span><font face="Times New Roman">1995</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">月第九輯印竣，將《文叢》全部影印。影印共計</span><span><font face="Times New Roman">190</font></span><span style="font-family: 新細明體">冊。共</span><span><font face="Times New Roman">9</font></span><span style="font-family: 新細明體">輯：<br /></span></p></span><span style="font-family: 標楷體">第一輯：方志專號之一<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第二輯：方志專號之二<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第三輯：明清關係史料特輯<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第四輯：清代關係史料特輯<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第五輯：以南明史料為主<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第六輯：南明至清初史料<br /></span><span style="font-family: 標楷體">第七輯－第九輯：清代檔案史料<br /></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">然這次影印並未有所增刪。雖印數稍多，但因無法單獨購置，需整套購置，價格不眥，故私人甚少購置。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">第三次重印是臺灣省文獻委員會（今國史館臺灣文獻館）在</span><span><font face="Times New Roman">1986</font></span><span style="font-family: 新細明體">年左右根據原版重新印製，定名「臺灣歷史文獻叢刊」。這次重印為簡榮聰</span><span style="font-family: 新細明體">提出「台灣文獻名著輯印計劃」，整理輯印四百多冊古文獻，有功文獻整理。計分數輯影印，一直到九○年代中期止。謝嘉樑先生在</span><span style="font-family: 新細明體">發刊序言中說明編纂緣起：<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm 6pt 36pt; text-indent: 24pt; tab-stops: 188.4pt 202.45pt 227.45pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 標楷體">早期臺灣銀行經濟研究室，曾旁搜博採，輯印《臺灣文獻叢刊》三百餘種，多達五百餘冊，對於台灣史學界貢庶卓著，主其事者之魄力、遠見，備受肯定。此一《叢刊》的發行，年代遠者已逾四十載，世之欲求其書者，往往不可得，且晚近以來，許多珍貴史料陸續被發現，有待推而廣之，因而仍有重加整理、輯印的必要。近年，本會承各級長官的重視與支持，訂定「臺灣歷史文獻名著輯印計畫」，在《臺灣文獻叢刊》既有的基礎之上，再予網羅、整理，並略依性質分門別類，俾便學者研究之需。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">這次重印在增刪之間與原本有很大不同。像是新史料的增入，如蔣著《臺灣府志》、《新竹縣志》等、非關臺灣史料的刪去，如有關琉球史料多種</span><a name="_ftnref6" href="../#_ftn6" title="_ftnref6"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">[6]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">最後，隨著資訊科技的發展，網路的普及。中央研究院「漢籍電子文獻」（臺灣史研究所）亦將《臺灣文獻叢刊》重新打字製作成資料庫，免費供人使用。其所採取的本子一如初印之本，但最後有增列蔣著《臺灣府志》，更能便利學者在方志一項的研究。唯可惜的是他只是「全文」數據庫，對於有圖部分，則付之闕如。<br /></span></p><div><br /><hr /><div id="ftn1"><a name="_ftn1" href="../#_ftnref1" title="_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">關於此二書著錄參見本文附錄。<br /></span></font></div><div id="ftn2"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn2" href="../#_ftnref2" title="_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">引自吳幅員：《臺灣文獻叢刊提要》的〈刊印臺灣文獻叢刊提要贅言〉，筆者自中研院漢籍電子文獻下載列印本，頁</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">。<br /></span></font></p></div><div id="ftn3"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn3" href="../#_ftnref3" title="_ftn3"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[3]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">近年中國大陸編纂的《臺灣文獻匯刊》品質也不如《叢刊》的謹嚴。<br /></span></font></p></div><div id="ftn4"><a name="_ftn4" href="../#_ftnref4" title="_ftn4"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[4]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">周憲文先生是戰後來台學者，曾任省法商學院與臺大法學院，後專職於中央銀行經濟研究室。<br /></span></font></div><div id="ftn5"><a name="_ftn5" href="../#_ftnref5" title="_ftn5"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[5]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">同註</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">引書，其序言有「述例」、「廣例」兩部份，言之甚詳。<br /></span></font></div><div id="ftn6"><a name="_ftn6" href="../#_ftnref6" title="_ftn6"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: 新細明體"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">[6]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體"><font size="2"> <span>&nbsp;</span>如《叢刊》第287、292、293、299、306等種。<br /></font></span></div></div>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4957821.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4957821.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Fri, 11 Jan 2008 08:08:49 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]評《1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》(2)</title>
	<description><![CDATA[
			三、本書內容與體例&nbsp;&nbsp;&nbsp; 本書以收臺灣地區清史論著為主，這其中包括清代臺灣史條目。本書收入1945年至2005年有關之專書、期刊論文共1614種專著，8800多篇單篇著作，700多本碩博士論文。主要針對歷史領域搜羅臺灣地區所有出版品及200多種的學術性文獻。但清代研究範圍甚廣，自不能全數收人，本書僅收錄與歷史學有正相關的資料，文學、哲學、建築、科技、訓詁、經學等主題中，如過於偏離史學者，暫不收錄。此外，本書以為臺灣地區的研究成果為標準，撰著者不限於臺灣學者，大陸、日、韓、歐、美等地學者，凡於臺灣地區發表或出版者，均收人本集。所有資料均從國家圖書館相關資料庫中檢尋所得，另外對於期刊部分，由於網路資料庫並未建構1990以前條目，故以翻檢各種目錄查找。本書編排，依照書前「編輯說明」所述， 主要分「出版書籍」、「學位論文」、「電子微縮資料」、「期刊論文」等類，依序編排，各有編排標準。其中「出版書籍」分7類（通論、政治軍事、社會經濟、文化思想、傳記與人物、小說傳奇、文獻）、「學位論文」2類（碩士論文、博士論）、「電子微縮資料」數項（電子資料、縮影單片）與「期刊目錄」五類（大致與專書相同，即政治軍事、社會經濟、文化思想、傳記與人物、文獻）。至於其體例上，依照專書、期刊論文區別如下：※作者，《書名》，出版地，出版者，年份戴玄之，《義和團研究》，臺北，文海出版社，1967。※作者，《篇名》，《期刊名稱》，卷期(出版地，年月)，頁碼。陳捷先，《後金領旗貝勒略考》，《故宮文獻》1：1（臺北，1969，12），頁43－48。※作者,篇名,期刊卷期,出版項,年月,頁碼Benjamin A. Elman,&ldquo;Classical Reasoning in Late Imperial Chinese Civil Ex amination Essays&rdquo;, Journalof Humanities East/Wes,2O（Chung Li,December,1999）,pp.361－420。※作者，論文名，出版地，出版者，年份傅宗懋，《清代軍機處組織及職掌之研究》，臺北，國立政治大學政治研究所，1965。各條目之間，以姓名姓氏筆畫為序。總述其特色如下：&nbsp;&nbsp;&nbsp; （一）參考文獻眾多，收羅也多；（二）收羅條項細緻；（三）反應近百年來臺灣清史研究成果；四、本書缺失對於本書，筆者認為他是可以補前《清史論文集》之不足，尤其是在台灣部分。但其仍有幾項不足之處，我們在使用時仍應廣求各目錄查核，方能完整。茲整理如下：（一）檢索系統的缺乏&nbsp;&nbsp;&nbsp; 一部好的「論著目錄」，除了蒐羅資料要齊全外，就是需要富有多種檢索系統以供檢索，如「作者檢索」、「篇名筆畫檢索」或是「拼音檢索」等。然本書卻沒有附錄任何檢索（包括也沒有所引期刊、論文集一覽表），倘不明瞭所欲查尋條目在何種大類下，也只能一頁一頁翻查，浪費很多不必要時間。（二）「論文集」中專文多缺略&nbsp;&nbsp; &nbsp;該書所收集論著除了專書外，就只有學位論文、期刊與學報論文。然對於一般「論文集」（包括學術會議、祝壽或是個人文集）則甚少收入（就算有收入也僅只是書名而以）。因為這類的論文集一則因為不屬專書或是期刊論文形式，一則這類論文集量很多且沒有專門論著目錄可以供查詢，故為一般人所容易忽略。很多前輩學者文章是發表在自編論文集或祝壽論文集中亦因此很多而沒有收入。又如該書在列舉許達然先生有關清代臺灣民變論著中（見該書頁278），就有漏了數筆：〈清朝臺灣民變探討〉，許達然，收入《史學與國民意識論文集》，頁41－212〈清朝臺灣最後的民變〉，許達然，收入《臺灣歷史與文化（6）》，頁67－102而在台北大學古典文獻學研究所與國家圖書館合作建制的「臺灣近六十年文史哲論文集篇目索引」資料庫（網址：http://memory.ncl.edu.tw/tm_sd/index.jsp）的推出，正可以彌補這方面的缺憾。其中有「清史」、「臺灣史」兩項，經交叉查詢，各有657與803筆資料，這可說大部分都是該論著目錄所失收。（三）缺漏甚多&nbsp;&nbsp;&nbsp; 本論著目錄最大缺漏就是對條目的缺漏。如上述說的對論文集的缺漏外，還有像是學位論文、期刊論文等的缺漏。雖在本書〈前言〉中，編者指出查閱很多臺灣的資料庫，但資料庫並不是萬能的，其亦有拘限性，紙本或是實際查找仍不容忽視。編者在本書編撰期間獲得政大歷史系所的鼎力協助，但在政大有「社資中心」，該中心收羅臺灣歷年來所有博碩士論文，有些國圖及資料庫不見得收錄的，該中心都有（尤其是較早年論文）。另一方面，就學位論文紙本目錄而言，有早期編的王茉莉編：《全國博碩士論文分類目錄（1976-1980）》（臺北：國立政治大學，1982）工具書，不知去查找，因此在學位論文著錄尚有很多缺漏。茲舉例如下： 《清代臺灣道之研究》，張舜華，國立臺灣大學歷史研究所，1969《清代臺灣建省之研究》，張勝彥，國立臺灣大學歷史學研究所，1971年期刊論文也有很多目錄也並未複查，缺漏亦多。舉例來說，有關溫振華清代臺灣史的論著就缺漏很多，如：〈清代台灣中部的開發與社會變遷〉，溫振華，《台灣師大歷史學報》13，頁253-274， 1983.06〈清代台灣中部的開發與社會變遷〉，溫振華，《台灣師大歷史學報》13，頁253-274，1983.06 〈清代一個台灣鄉村宗教組織的演變〉，溫振華《史聯雜誌》1，頁91-107，1980.12其次，就是在若干字音某種原因（如繁轉簡）有錯字。（四）著錄不清。例如頁120「江亮演，《清代的社會運動》，《社會科學學報》，2，（臺北，1994，3），頁141－162。」其中「社會科學學報」到底是那個學校的學報？是玄奘、中山、空大抑或哪個機關學校？五、結語&nbsp;&nbsp;&nbsp; 經由上述分析，該論著可說收錄大部分臺灣有關清史的論著。但仍有微瑕，讀者在使用本論著搜尋資料時應再參酌其他同類目錄、資料庫，才不至於有漏收。也希望編者再版本書時能夠將筆者的建議放入，這樣的話，我想應該就更完善了。&nbsp;【後記】林慶彰教授在2007年9月29日專科工具書編輯研討會發表的〈現有專科目錄體例的檢討〉一文也提及此本書將此放於中國學者編輯，此一誤。其次，提出本文未提出見解，茲整理如下：分類不當，查找某一主題文獻需至少翻閱4次以上內容分類類目太寬泛，如有某一類多達200頁，查找費時&nbsp;◎參考文獻1、《1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》，周惠民編，北京：人民出版社，2007年1月。2、《清史論文索引》，中國社會科學院歷史研究所清史研究室、中國人民大學清史研究所編，北京：中華書局，1984年。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">三、本書內容與體例<br /><span></span></span><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書以收臺灣地區清史論著為主，這其中包括清代臺灣史條目。本書收入</span><span><font face="Times New Roman">1945</font></span><span style="font-family: 新細明體">年至</span><span><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年有關之專書、期刊論文共</span><span style="font-family: SimSun">1614</span><span style="font-family: 新細明體">種專著，</span><span style="font-family: SimSun">8800</span><span style="font-family: 新細明體">多篇單篇著作，</span><span style="font-family: SimSun">700</span><span style="font-family: 新細明體">多本碩博士論文。主要針對歷史領域搜羅臺灣地區所有出版品及</span><span style="font-family: SimSun">200</span><span style="font-family: 新細明體">多種的學術性文獻。但清代研究範圍甚廣，自不能全數收人，本書僅收錄與歷史學有正相關的資料，文學、哲學、建築、科技、訓詁、經學等主題中，如過於偏離史學者，暫不收錄。此外，本書以為臺灣地區的研究成果為標準，撰著者不限於臺灣學者，大陸、日、韓、歐、美等地學者，凡於臺灣地區發表或出版者，均收人本集。所有資料均從國家圖書館相關資料庫中檢尋所得，另外對於期刊部分，由於網路資料庫並未建構</span><span style="font-family: SimSun">1990</span><span style="font-family: 新細明體">以前條目，故以翻檢各種目錄查找。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">本書編排，依照書前「編輯說明」所述，</span><font face="Times New Roman"> </font><span style="font-family: 新細明體">主要分「出版書籍」、「學位論文」、「電子微縮資料」、「期刊論文」等類，依序編排，各有編排標準。其中「出版書籍」分</span><span style="font-family: SimSun">7</span><span style="font-family: 新細明體">類（通論、政治軍事、社會經濟、文化思想、傳記與人物、小說傳奇、文獻）、「學位論文」</span><span style="font-family: SimSun">2</span><span style="font-family: 新細明體">類（碩士論文、博士論）、「電子微縮資料」數項（電子資料、縮影單片）與「期刊目錄」五類（大致與專書相同，即政治軍事、社會經濟、文化思想、傳記與人物、文獻）。<br /></span><span style="font-family: SimSun"></span><span style="font-family: 新細明體">至於其體例上，依照專書、期刊論文區別如下：<br /></span><span></span><span style="font-family: 新細明體">※作者，《書名》，出版地，出版者，年份<br /><span></span></span><span style="font-family: 標楷體">戴玄之，《義和團研究》，臺北，文海出版社，<span>1967。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">※作者，《篇名》，《期刊名稱》，卷期<span>(出版地，年月)，頁碼。<br /></span></span><span style="font-family: 標楷體">陳捷先，《後金領旗貝勒略考》，《故宮文獻》<span>1：1（臺北，1969，12），頁43－48。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">※作者<span>,篇名,期刊卷期,出版項,年月,頁碼<br /></span></span><span style="font-family: 標楷體">Benjamin A. Elman,&ldquo;Classical Reasoning in Late Imperial Chinese Civil Ex amination Essays&rdquo;, Journalof Humanities East/Wes,2O（Chung Li,December,1999）,pp.361－420。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">※作者，論文名，出版地，出版者，年份<br /><span></span></span><span style="font-family: 標楷體">傅宗懋，《清代軍機處組織及職掌之研究》，臺北，國立政治大學政治研究<span></span></span><span style="font-family: 標楷體">所，<span>1965。<br /></span></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">各條目之間，以姓名姓氏筆畫為序。總述其特色如下：<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">（一）參考文獻眾多，收羅也多；<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）收羅條項細緻；<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（三）反應近百年來臺灣清史研究成果；<br /></span></p><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">四、本書缺失<br /><span></span></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">對於本書，筆者認為他是可以補前《清史論文集》之不足，尤其是在台灣部分。但其仍有幾項不足之處，我們在使用時仍應廣求各目錄查核，方能完整。茲整理如下：<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（一）檢索系統的缺乏<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">一部好的「論著目錄」，除了蒐羅資料要齊全外，就是需要富有多種檢索系統以供檢索，如「作者檢索」、「篇名筆畫檢索」或是「拼音檢索」等。然本書卻沒有附錄任何檢索（包括也沒有所引期刊、論文集一覽表），倘不明瞭所欲查尋條目在何種大類下，也只能一頁一頁翻查，浪費很多不必要時間。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）「論文集」中專文多缺略<br /></span></p><span style="font-size: 12pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體"><span>&nbsp;</span>該書所收集論著除了專書外，就只有學位論文、期刊與學報論文。然對於一般「論文集」（包括學術會議、祝壽或是個人文集）則甚少收入（就算有收入也僅只是書名而以）。因為這類的論文集一則因為不屬專書或是期刊論文形式，一則這類論文集量很多且沒有專門論著目錄可以供查詢，故為一般人所容易忽略。很多前輩學者文章是發表在自編論文集或祝壽論文集中亦因此很多而沒有收入。又如該書在列舉許達然先生有關清代臺灣民變論著中（見該書頁278），就有漏了數筆：<br /></span><span style="font-family: 標楷體">〈清朝臺灣民變探討〉，許達然，收入《史學與國民意識論文集》，頁<span>41－212<br /></span></span><span style="font-family: 標楷體">〈清朝臺灣最後的民變〉，許達然，收入《臺灣歷史與文化（<span>6）》，頁67－102<br /></span></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">而在台北大學古典文獻學研究所與國家圖書館合作建制的「臺灣近六十年文史哲論文集篇目索引」資料庫（網址：</span><span><font face="Times New Roman">http://memory.ncl.edu.tw/tm_sd/index.jsp</font></span><span style="font-family: 新細明體">）的推出，正可以彌補這方面的缺憾。其中有「清史」、「臺灣史」兩項，經交叉查詢，各有</span><span><font face="Times New Roman">657</font></span><span style="font-family: 新細明體">與</span><span><font face="Times New Roman">803</font></span><span style="font-family: 新細明體">筆資料，這可說大部分都是該論著目錄所失收。<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（三）缺漏甚多<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">本論著目錄最大缺漏就是對條目的缺漏。如上述說的對論文集的缺漏外，還有像是學位論文、期刊論文等的缺漏。雖在本書〈前言〉中，編者指出查閱很多臺灣的資料庫，但資料庫並不是萬能的，其亦有拘限性，紙本或是實際查找仍不容忽視。編者在本書編撰期間獲得政大歷史系所的鼎力協助，但在政大有「社資中心」，該中心收羅臺灣歷年來所有博碩士論文，有些國圖及資料庫不見得收錄的，該中心都有（尤其是較早年論文）。另一方面，就學位論文紙本目錄而言，有早期編的<strong><span style="font-weight: normal; font-family: 新細明體">王茉莉編：</span></strong>《<strong><span style="font-weight: normal; font-family: 新細明體">全國博碩士論文分類目錄（</span></strong></span><strong><span style="font-weight: normal"><font face="Times New Roman">1976-1980</font></span></strong><strong><span style="font-weight: normal; font-family: 新細明體">）</span></strong><span style="font-family: 新細明體">》（臺北：國立政治大學，</span><span><font face="Times New Roman">1982</font></span><span style="font-family: 新細明體">）工具書，不知去查找，因此在學位論文著錄尚有很多缺漏。茲舉例如下：</span><font face="Times New Roman"> <br /></font></p><span style="font-family: 標楷體">《清代臺灣道之研究》，張舜華，國立臺灣大學歷史研究所，<span>1969<br /></span></span><span style="font-family: 標楷體">《清代臺灣建省之研究》，張勝彥，國立臺灣大學歷史學研究所，<span>1971年<br /></span></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">期刊論文也有很多目錄也並未複查，缺漏亦多。舉例來說，有關溫振華清代臺灣史的論著就缺漏很多，如：<br /></span></p><span style="font-family: 標楷體">〈清代台灣中部的開發與社會變遷〉，溫振華，《台灣師大歷史學報》</span><span style="font-family: 標楷體">13</span><span style="font-family: 標楷體">，頁</span><span style="font-family: 標楷體">253-274</span><span style="font-family: 標楷體">，</span><span style="font-family: 標楷體"> 1983.06<br /></span><span style="font-family: 標楷體"></span><span style="font-family: 標楷體">〈清代台灣中部的開發與社會變遷〉，溫振華，《台灣師大歷史學報》</span><span style="font-family: 標楷體">13</span><span style="font-family: 標楷體">，頁</span><span style="font-family: 標楷體">253-274</span><span style="font-family: 標楷體">，</span><span style="font-family: 標楷體">1983.06 <br /></span><span style="font-family: 標楷體"></span><span style="font-family: 標楷體">〈清代一個台灣鄉村宗教組織的演變〉，溫振華《史聯雜誌》</span><span style="font-family: 標楷體">1</span><span style="font-family: 標楷體">，頁</span><span style="font-family: 標楷體">91-107</span><span style="font-family: 標楷體">，</span><span style="font-family: 標楷體">1980.12<br /></span><span style="font-family: 標楷體"></span><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">其次，就是在若干字音某種原因（如繁轉簡）有錯字。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">（四）著錄不清。例如頁<span>120「</span></span><span style="font-family: 標楷體">江亮演，《清代的社會運動》，《<strong>社會科學學報</strong>》，<span>2，（臺北，1994，3），頁141－162。</span></span><span style="font-family: 新細明體">」其中「社會科學學報」到底是那個學校的學報？是玄奘、中山、空大抑或哪個機關學校？<br /><span></span></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">五、結語<br /><span></span></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">經由上述分析，該論著可說收錄大部分臺灣有關清史的論著。但仍有微瑕，讀者在使用本論著搜尋資料時應再參酌其他同類目錄、資料庫，才不至於有漏收。也希望編者再版本書時能夠將筆者的建議放入，這樣的話，我想應該就更完善了。<br /></span></p><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">【後記】<br /></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">林慶彰教授在</span><span style="font-size: 11pt"><font face="Times New Roman">2007</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 11pt"><font face="Times New Roman">9</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">月</span><span style="font-size: 11pt"><font face="Times New Roman">29</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">日專科工具書編輯研討會發表的〈現有專科目錄體例的檢討〉一文也提及此本書將此放於中國學者編輯，此一誤。其次，提出本文未提出見解，茲整理如下：<br /></span><span style="font-size: 11pt"></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">分類不當，查找某一主題文獻需至少翻閱</span><span style="font-size: 11pt"><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">次以上<br /></span><span style="font-size: 11pt"></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">內容分類類目太寬泛，如有某一類多達</span><span style="font-size: 11pt"><font face="Times New Roman">200</font></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">頁，查找費時<br /></span><span style="font-size: 11pt"></span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">◎參考文獻<br /><span></span></span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">、《</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">1945</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">－</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年臺灣地區清史論著目錄》，周惠民編，北京：人民出版社，</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">2007</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">月。<br /></span><span style="font-size: 10.5pt"></span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">2</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">、《清史論文索引》，中國社會科學院歷史研究所清史研究室、中國人民大學清史研究所編，北京：中華書局，</span><span style="font-size: 10.5pt"><font face="Times New Roman">1984</font></span><span style="font-size: 10.5pt; font-family: 新細明體">年。<br /></span><span style="font-size: 10.5pt"></span>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4880193.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4880193.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Thu, 10 Jan 2008 07:59:00 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]評《1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》(1)</title>
	<description><![CDATA[
			評《1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》書名：《1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》編者：周惠民主編出版社：北京，人民出版社出版時間：2007年1月價格：68元（人民幣）頁數：611頁一、前言一門學科的成熟取決於入門書目的完善與論著目錄的編制。蓋我們可以從前者很快進入該學科、瞭解該學科梗概；從後者則可以瞭解該學科研究狀況，讓我們不至於在研究中重蹈前人研究成果，可以更廣泛挖掘前人所未能發現的領域。而且論著目錄的編撰除了要求其詳盡外，對於日積月累的論著更應時時注意新的研究成果，增訂新版。就本文所說的清史論著目錄來說，大陸從上世紀出開始就開始。舉例說《清史論文索引》就是。這本書是尤清史研究所策劃主編，1987年由北京中華書局發行的巨著。全書144餘萬字，於年由出版。該書搜錄了20世紀初至1981年6月約80年間我國報刊、論文集上發表的有關清史（截止於鴉片戰爭前後）論文、書評、通訊報導、史料等篇目約兩萬條左右，其中包括一九四九年十月以來臺灣省、香港發表的有關篇目。歷經近30年未能增補，但也是大陸清史重要論著目錄。然臺灣雖沒有相關論著，只能從幾個大型綜合性論著目錄中查詢；但對清代臺灣史的論著也有幾個相關目錄產生。如《台灣地區文獻期刊總索引》（高賢治、劉儷燕，龍文出版社，1989.09.）、《台灣風物分類索引（1951～1990）》（高賢治，台灣風物雜誌社）、《台灣文獻資料聯合目錄初稿》（國立中央圖書館台灣分館推廣輔導組，1991.06.）《館藏台灣文獻期刊論文索引》（中央圖書館台灣分館參考服務組）等都可以進一步參看。二、本書的纂修（一）纂修緣起本書編纂緣起是中國「國家清史編纂委員會」編譯組「清史論著目錄」系列成品之一（前已出版過國外論著目錄）。之所會編纂本系列目錄，在徐浩〈出版說明〉中說了：當時的想法有二：一是將「編」與「譯」解來，從而加快編譯工作的進度，擴大清史基礎工程的工作半徑，實現效率與效益的統一與最大化。二是學術史是編纂工作的基礎之一，而論著目錄又是瞭解學術史的一條捷徑。國內清史（包括清史在內的中國史）論著目錄已有數種出版，極大地方便了研究者對國內清史學術史的瞭解，功德無量。但研究者尚不滿足，還想獲得大陸以外清史著述的信息，就不那麼方便，至少就紙質的中文出版物而言，這方面的工作至今基本上是一個空白。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 因此綜合上述與筆者見解，其編纂原因有以下數端：1、擴大清史基礎工程進行；2、方便學者對清史研究；3、大陸欠缺國外以清史作為研究主題的研究結果訊息；4、補《清史論文集》中的不足處。（二）纂修團隊&nbsp;&nbsp; 本書纂修者為周惠民先生。而清史編纂委員會編譯組同仁也悉心指導，本書才得以完成。周惠民教授為臺灣中國近代史學者，其專長在德國史雨中德關係史。目前是臺灣政治大學歷史學系專任教授。有專書如《德國史》、《德國對華政策研究》，編有《台灣地區館藏華僑華人研究中文書目彙編》、《兩岸三地歷史學研究生論文發表會論文集》、《兩岸三地研究生視野下的近代中國研討會論文集》等，另論文數十篇。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 本書在整理其間是在兩岸同時進行，必取得臺灣政治大學歷史系所的協助，包括人員、物資、資料蒐集等方面。編纂其間所諮詢的學者包括陳捷先、張哲郎、徐酗、陳三井、林麗月、馮明珠、劉季倫等人都是臺灣清史界的一時俊彥。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-size: 16pt; font-family: 標楷體">評《<span>1945－2005年臺灣地區清史論著目錄》<br /><br /></span></span><span style="font-size: 16pt; font-family: 標楷體"><span><font size="3"><span style="font-family: 新細明體"><div align="left"><font size="3"><span style="font-family: 新細明體"><div class="pict"><a href="http://blog.roodo.com/akiyoshi/c1501e7e.jpg" target="_blank"><img style="width: 118px; height: 125px" class="pict" src="http://blog.roodo.com/akiyoshi/c1501e7e_s.jpg" border="0" alt="臺灣清史論著目錄" hspace="5" width="160" height="215" align="left" /></a></div><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 39.35pt; text-indent: -39.35pt" class="MsoNormal">書名：《<span><font face="Times New Roman">1945</font></span><span style="font-family: 新細明體">－</span><span><font face="Times New Roman">2005</font></span><span style="font-family: 新細明體">年臺灣地區清史論著目錄》<br /></span></p></span></font><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體"><font size="3">編者：周惠民主編<br /></font></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體"><font size="3">出版社：北京，人民出版社<br /></font></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><font size="3"><span style="font-family: 新細明體">出版時間：</span><span><font face="Times New Roman">2007</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">月<br /></span></font></p><font size="3"><span style="font-family: 新細明體">價格：</span><span><font face="Times New Roman">68</font></span><span style="font-family: 新細明體">元（人民幣）<br /></span></font><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體">頁數：</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'Times New Roman'">611</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體">頁<br /><br /><br /></span><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體"><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">一、前言<br /><span></span></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">一門學科的成熟取決於入門書目的完善與論著目錄的編制。蓋我們可以從前者很快進入該學科、瞭解該學科梗概；從後者則可以瞭解該學科研究狀況，讓我們不至於在研究中重蹈前人研究成果，可以更廣泛挖掘前人所未能發現的領域。而且論著目錄的編撰除了要求其詳盡外，對於日積月累的論著更應時時注意新的研究成果，增訂新版。<br /></span></p><span style="font-family: 新細明體">就本文所說的清史論著目錄來說，大陸從上世紀出開始就開始。舉例說《清史論文索引》就是。這本書是尤清史研究所策劃主編，</span><span><font face="Times New Roman">1987</font></span><span style="font-family: 新細明體">年由北京中華書局發行的巨著。全書</span><span><font face="Times New Roman">144</font></span><span style="font-family: 新細明體">餘萬字，於年由出版。該書搜錄了</span><span><font face="Times New Roman">20</font></span><span style="font-family: 新細明體">世紀初至</span><span><font face="Times New Roman">1981</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">6</font></span><span style="font-family: 新細明體">月約</span><span><font face="Times New Roman">80</font></span><span style="font-family: 新細明體">年間我國報刊、論文集上發表的有關清史（截止於鴉片戰爭前後）論文、書評、通訊報導、史料等篇目約兩萬條左右，其中包括一九四九年十月以來臺灣省、香港發表的有關篇目。歷經近</span><span><font face="Times New Roman">30</font></span><span style="font-family: 新細明體">年未能增補，但也是大陸清史重要論著目錄。然臺灣雖沒有相關論著，只能從幾個大型綜合性論著目錄中查詢；但對清代臺灣史的論著也有幾個相關目錄產生。如</span><span style="font-family: 新細明體">《台灣地區文獻期刊總索引》（高賢治、劉儷燕，龍文出版社，<span>1989.09.）、《台灣風物分類索引（1951～1990）》（高賢治，台灣風物雜誌社）、《台灣文獻資料聯合目錄初稿》（國立中央圖書館台灣分館推廣輔導組，1991.06.）《館藏台灣文獻期刊論文索引》（中央圖書館台灣分館參考服務組）等都可以進一步參看。<br /></span></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">二、本書的纂修<br /><span></span></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（一）纂修緣起<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">本書編纂緣起是中國「國家清史編纂委員會」編譯組「清史論著目錄」系列成品之一（前已出版過國外論著目錄）。之所會編纂本系列目錄，在徐浩〈出版說明〉中說了：<br /></span></p><span style="font-family: 標楷體">當時的想法有二：一是將「編」與「譯」解來，從而加快編譯工作的進度，擴大清史基礎工程的工作半徑，實現效率與效益的統一與最大化。二是學術史是編纂工作的基礎之一，而論著目錄又是瞭解學術史的一條捷徑。國內清史（包括清史在內的中國史）論著目錄已有數種出版，極大地方便了研究者對國內清史學術史的瞭解，功德無量。但研究者尚不滿足，還想獲得大陸以外清史著述的信息，就不那麼方便，至少就紙質的中文出版物而言，這方面的工作至今基本上是一個空白。<br /><span></span></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">因此綜合上述與筆者見解，其編纂原因有以下數端：<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">、擴大清史基礎工程進行；<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">2</font></span><span style="font-family: 新細明體">、方便學者對清史研究；<br /></span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">、大陸欠缺國外以清史作為研究主題的研究結果訊息；<br /></span></p><span><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-family: 新細明體">、補《清史論文集》中的不足處。<br /></span><span></span><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">（二）纂修團隊<br /></span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 6pt" class="MsoNormal"><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書纂修者為周惠民先生。而</span><span style="font-family: 新細明體">清史編纂委員會編譯組同仁也悉心指導，本書才得以完成。周惠民教授為臺灣中國近代史學者，其專長在德國史雨中德關係史。目前是臺灣政治大學歷史學系專任教授。有專書如</span><span style="font-family: 細明體">《德國史》、《德國對華政策研究》，編有《台灣地區館藏華僑華人研究中文書目彙編》、《兩岸三地歷史學研究生論文發表會論文集》、《兩岸三地研究生視野下的近代中國研討會論文集》等</span><span style="font-family: 新細明體">，另論文數十篇。<br /></span></p><span><span><font face="Times New Roman">&nbsp;&nbsp;&nbsp; </font></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書在整理其間是在兩岸同時進行，必取得臺灣政治大學歷史系所的協助，包括人員、物資、資料蒐集等方面。編纂其間所諮詢的學者包括</span><span style="font-family: 新細明體">陳捷先、張哲郎、徐酗、陳三井、林麗月、馮明珠、劉季倫等人都是臺灣清史界的一時俊彥。<br /></span><span style="font-family: SimSun"></span></span></div></span></font></span></span>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4816589.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4816589.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Wed, 09 Jan 2008 07:49:38 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書話]《清代人物生卒年表》述評（之二）</title>
	<description><![CDATA[
			三、本書體例與內容「人物生卒表」、「人名辭典」或「疑年錄」有的是縱貫歷代的；而本書《清代人物生卒年表》則為斷代性質。書共一百萬字，綜合並參考了目前許多研究成果，並有作者多年研修所得薈萃而成；並以表格形式編排，人名之後除生卒年外，又略舉字號及傳略等出處，一冊在手，可以省卻很多翻檢之勞。其次，其參考書目也很有用。〈前言〉特別值得一讀，其中很多觀點非常實在，如以順治三年之後斷代為清人。不要盲從履歷中所云生年等。統計書後所附「引用文獻」，不僅可以反映出編者資料搜集的全面性，除查閱了大量文集外，還參考了大批常為人們忽視的家譜、方志和文集以外的有關史料、研究專著、目錄著作等，更可以為我們提供一份清代人物傳記資料的基本資料目錄，我們只要按圖索驥，就可以對清代人物的大部分傳記資料都能一一獲得。據統計，總共有傳記類232種，其中合傳45種、專傳32種、郡邑46種、家譜60種，齒錄、年表49種，雜史雜記類7種，書目類17種，叢書總集類59種，文集類1198種，引用文獻總共已過1500種。這只是引用文獻的數目，而實際上檢閱的文獻要遠遠超出此數。一百萬字、二萬五千人，平均每人四十字，字數寥寥，然皆為心力與汗水之凝聚。《清代人物生卒年表》收錄清代政治、經濟、軍事、科學技術、醫藥衛生、文化教育、文學、藝術、收藏等方面的人物。收錄的一般條件是：曾任重要職官，考中進士者，有傳世著作或雖無著作存世但為清朝重要作家者，有突出事蹟、重要影響者。全書計收人物二萬五千人左右。僧道人物因人數眾多，難以列舉，除少數幾位以俗名收人外，其餘均未收錄。而收錄的二萬五千人，當然不能將清代重要人物網羅無遺，但憑此利器，應能解決清人物生卒年查考方面的大部分問題。本書所說的「清代人物」是指主要活動年代在清朝的人物，包括生於明朝而卒於清順治三年（1646）以後及生於清朝而卒於民國三十八年（1949）九月三十日之前的人物。明末清初人物以年代為界，不涉及本人政治態度。生於清末而進人民國的人物，以從事傳統學術研究者及重要政界人物為主，從事現代社會科學、自然科學研究及從事現代文學創作的人物，一般不收。這也是在使用上必須注意的。本書每條包括傳主姓名、生卒年份、字號、籍貫、資料出處五部分內容。如「沈葆楨」條：姓名生卒年份字號籍貫資料出處沈葆楨嘉25－光5（1820－1879）翰宇&nbsp; 幼丹福建侯官事略&nbsp; 李元度《天岳山館文抄》4若有需說明處則以「當頁注」方式註釋說明。其特出處理方式，茲摘錄如下 [1]：（1）姓名著錄通用者。重要的異姓、異名列出參見條。以字（或號）行者，從通行，另在注釋中標出本名。（2）生卒年據所引資料標注。有歧異者取經本人考定者著錄；無法考定者著錄一說，並於附注中標出異說。凡因西曆、農曆換算需跨年份者，標注相應的西曆、農曆日期。（3）字號著錄常用者。出於編排考慮，最多標出三個。一般第一個標出的為傳主的表字，別號等排在其後。（4）籍貫按照通例注明省縣兩級。行政區劃歸屬、名稱，從傳主所在時代。康熙六年（1667）湖廣省分為湖北省、湖南省，江南省分為江蘇省、安徽省，陝西省分為陝西省、甘肅省，光緒十年（1884）置新疆省，光緒十一年（1885）置臺灣省。本書所收人物之籍貫，凡卒年在分省或新建省之前者，依舊省名，在此之後者則依新省名。部分人物籍貫不明確，使用了地域名稱。滿族、蒙古族、漢軍人物注明旗籍。（5）出處通常只標注一種。凡生卒年見於不同文獻者，則分別標出，一般著錄生年者標注在前，著錄卒年（或得年）者標注在後。書名後數字或「上」、「下」等字樣表示卷次；原書未分卷而分冊者表示冊次。《愛新覺羅宗譜》括註冊次頁碼。人物姓氏、人名均以筆劃為序，筆劃數相同者以起筆之－、丨、丿、丶、乛為序。古人姓氏有「丘」無「邱」，「邱」為清世宗避孔子諱而改字。今以「邱」附於「丘」後，不另出。前人丘、邱之用己亂，今隨文獻所示著錄，不求統一。紀年為求統一，凡公元1643年之前，用明帝年號紀年。1644年至1911年之間，用清帝年號紀年。1912年至1949年9月30日之間，用民國紀年。公元1620年，仍用萬曆四十八年紀年，不用泰昌年號，也不提前用天啟年號。本書並附有「姓氏筆劃索引」便於尋檢。另外本書〈前言〉更是編者對於人名生卒年問題研究的心得與成就，值得我們閱讀、吸收這一研究成果、注意事項。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 四、本書優缺點分析（一）優點1、收羅人物眾多。本書共收羅清代人名25000個。可說是收錄之廣泛。2、本書附有「姓氏筆劃索引」，方便讀者能就所查姓氏很快查找到所需資料。3、本書採用表格方式處理，所有欄目簡單清晰，一目了然。4、兼具「人名辭典」與「人物索引」價值。本書除了可以查閱清人生卒年外，因為後附有相關參考資料，可以指引我們找到查找人物傳記記載，進一步研究該人生平做出貢獻。這可說是去除「人名辭典」之類書的缺點，而保留其優點的效果。5、作者注重對書的內容，隨時進行修正。在本書〈前言〉中云：幾年來，本人利用一切機會，閱讀、查核了大量文獻資料，然在即將完稿時，仍發覺還有許多該看的書還沒來得及看。與此相關的是，也還有一些該收入的人物沒有收入，而已收入的人物中間也有一些是可以不必收入的。就已收錄的人物來看，漢族人物收錄相對比較完備，而滿族、蒙古族以及其他民族的人物缺陷較多。希望今後有可能重新調整。（二）缺點1、小有暇疵、疏漏之處。本書編者雖是博覽全書，編為此書。這點從本書後面所附之參考書目，洋洋灑灑就可以看出。但仍有不少缺失。而作者自己也知道，因此在本書〈前言〉就說到：對於收入年表中的人物的生卒年，本人儘可能作了仔細查核，但依然會存在訛誤和疏漏。有的是因自身資料缺乏，有的是因為資料未能看到，也有的是因為疏於考定。希望本書的讀者注意核實。2、著錄錯誤。筆者在使用該書查詢時，發現有若干著錄錯誤，茲數例如下：周瀹藩道23－光1（1843－1875）琥生 甫僧 仲銘湖南 長沙墓至銘&nbsp; 王先謙《虛受堂文集》9（按）經筆者複查王先謙原書《虛受堂文集》（筆者根據《近代中國史料叢刊》本）發現並不是收在第9卷中。而是在第10卷中。潘鴻鼎同4－？（1865－？）巽來 鑄禹江蘇 寶山潘鴻鼎履歷《清代硃卷集成》86（按）筆者查《民國續修寶山縣志》有〈潘鴻鼎傳〉，其卒年「四十有九」。依此推算卒年為1914（民國3）年。沈彭年？－民17（？－1928）商耆江蘇 青浦《清末民初文人軼事》（按）筆者查該書所附文獻出處《清末民初文人軼事》一書有〈死於車禍的沈商耆〉一節，其敘及蒓農有〈哭沈商耆〉一文。該文中有蒓農曰：「現年五十五歲。」此年為沈彭年車禍死亡之年，依此推算生年應是1873（同治12）年。又「丁士涵」條，注明生卒年為（1828&mdash;1860）。但此條的上一條為「丁士良（1817&mdash;1865）」，其人為士涵的兄長，生平出處則見於士涵續纂的《丁氏宗譜》。如果丁士涵果然卒於1860年，那怎麼會在他編纂的《宗譜》中記錄到士良五年之後的去世情況呢？事實上，據《趙之謙論學叢劄》（上海崇源藝術品拍賣有限公司，2002年）第二冊第二通函中尚提及欲訪問士涵來看，丁士涵至少在此時尚未去世。而再根據這封信中提到趙之謙自己已經是「四十許人」和戴望「江寧有書來」的情況來分析，這封信應該作於1871到1873年之間，也就是說，丁士涵在此期間尚存人世。3、人名收錄方面（1）收錄人物的取捨標準方面。雖然編者對於收錄條件作了說明：「收錄的一般條件是，曾任重要官職，考中進士者，有傳世著作或雖無著作存世但為清朝重要作家者，有突出事蹟重要影響者。」但事實上，這樣的判斷標準還是不夠明瞭，如清代著名的藏書家杭州振綺堂主人汪諴的六子中，收錄了汪遠孫、汪適孫、汪遹孫、汪邁孫四人，但汪迪孫、汪述孫卻沒有被收入。再如祖駢吉，即祖喆，是清代著名學者陳奐的弟子，柯愈春先生曾介紹其人曰：「字駢生，號成叔，江蘇吳縣人。諸生。吳嘉洤延至家塾，以古文相切磋，嘉洤晚年應酬之作或出其手。後死於兵燹，文稿散失。此《成叔文存》五卷，鈔本二冊，中國社科院文學研究所藏。皆書論記序等文。」（《清人詩文集總目提要》，北京古籍出版社2002年出版，第1439頁）在此書中也沒有被收錄。類似的情況還有一些，希望編者在以後的修訂中，對收錄標準能做進一步詳細說明。（2）失收人名方面。在〈前言〉中云：漢族人物收錄相對比較完備，而滿族、蒙古族以及其他民族的人物缺陷較多。希望今後有可能重新調整。另外筆者在參酌臺灣國家圖書館編之《臺灣歷史人物小傳－－明清暨日據時期》中有林爽文之亂來台平亂之義民教諭「郭廷筠」，付之闕如。郭氏資料見於《褔建通志臺灣府》、《臺灣通紀》 [2]。4、沒有其他檢索。本書除了「人名姓氏筆畫索引」外，就沒有其他的索引。其實或許可以增加「姓氏拼音索引」，甚至「四角號碼索引」，方便不同習慣使用者，增加實用性。5、本書用簡體字排版，未有正體字版。這點對於使用正體字讀者很不能適應，尤其是在作姓名檢索時。試想張（张）到底是12劃或9劃。又如同某些姓氏在正體字是有所不同，然轉成簡化自則混雜在一體，易引起誤會，也不可不慎。6、使用上，對於其他學門（如文學）仍應參酌他書，因為其〈凡例〉云：「生於清末而進人民國的人物，以從事傳統學術研究者及重要政界人物為主，從事現代社會科學、自然科學研究及從事現代文學創作的人物，一般不收。」&nbsp;五、結論&nbsp;&nbsp;&nbsp; 工具書的編纂，雖然不如學術研究那麼受重視。但是他卻是所有學術研究的基石。期許一部高水準的工具書的編成，應該給他更多的指導，尤其是站在使用者的角度的指導，才能使工具書更具實用性。也要對那些編輯工具書的作者致上最高敬意，畢竟沒有諸位的編纂，我們作學術研究可能還要花很多時間去考訂、考證。因此，一種高水準的工具書，無疑能為研究帶來諸多便利，或有助於發現問題。本書的編成的確對於我們查詢清代人物中節省許多精力，得以很快找到我們所需要的資料。並可以利用找到的資料進一步查找原書，找到更詳盡的生平傳記。實在當是我們應人手一書的好書。然作者亦坦承尚有改進的地方，我們不忍苛責，期待作者能繼續在這方面下功夫，得以修訂再版，服務廣大清史研究學者、使用者。另外，鑑於網路的日新月異。若能將本書內容製成網路資料庫的話，相信能更嘉惠的人更多。畢竟資料庫是無遠弗屆，流通率是比紙本要廣泛。相信這樣更完備本書的使用價值。&nbsp;◎參考文獻江慶柏，《清代人物生卒年表》，北京：人民文學出版社，2005年柳向春，〈《清代人物生卒年表》出版〉，《古籍整理出版情況簡報》2006年第9期徐雁平，〈評《清代人物生卒年表》〉，博覽群書&nbsp;2006年第6期 [1] &nbsp;&nbsp;在該書〈凡例〉還有附相關例子。若想進一步瞭解，請詳參該書〈凡例〉。[2] &nbsp;有關郭廷筠相關研究，筆者另撰〈郭廷筠《臺灣日記》之研究〉，未刊稿，可參看。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">三、本書體例與內容<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">「人物生卒表」、「人名辭典」或「疑年錄」有的是縱貫歷代的；而本書《清代人物生卒年表》則為斷代性質。書共一百萬字，</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">綜合並參考了目前許多研究成果，並有作者多年研修所得薈萃而成；並以表格形式編排，人名之後除生卒年外，又略舉字號及傳略等出處，一冊在手，可以省卻很多翻檢之勞。其次，其參考書目也很有用。〈前言〉特別值得一讀，其中很多觀點非常實在，如以順治三年之後斷代為清人。不要盲從履歷中所云生年等。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="font-family: 新細明體">統計書後所附「引用文獻」，不僅可以反映出編者資料搜集的全面性，除查閱了大量文集外，還參考了大批常為人們忽視的家譜、方志和文集以外的有關史料、研究專著、目錄著作等，更可以為我們提供一份清代人物傳記資料的基本資料目錄，我們只要按圖索驥，就可以對清代人物的大部分傳記資料都能一一獲得。據統計，總共有傳記類<span>232種，其中合傳45種、專傳32種、郡邑46種、家譜60種，齒錄、年表49種，雜史雜記類7種，書目類17種，叢書總集類59種，文集類1198種，引用文獻總共已過1500種。這只是引用文獻的數目，而實際上檢閱的文獻要遠遠超出此數。一百萬字、二萬五千人，平均每人四十字，字數寥寥，然皆為心力與汗水之凝聚。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">《清代人物生卒年表》收錄清代政治、經濟、軍事、科學技術、醫藥衛生、文化教育、文學、藝術、收藏等方面的人物。收錄的一般條件是：曾任重要職官，考中進士者，有傳世著作或雖無著作存世但為清朝重要作家者，有突出事蹟、重要影響者。全書計收人物<strong>二萬五千人</strong>左右。僧道人物因人數眾多，難以列舉，除少數幾位以俗名收人外，其餘均未收錄。而收錄的二萬五千人，當然不能將清代重要人物網羅無遺，但憑此利器，應能解決清人物生卒年查考方面的大部分問題。<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書所說的「清代人物」是指主要活動年代在清朝的人物，包括生於明朝而卒於清順治三年（<span>1646）以後及生於清朝而卒於民國三十八年（1949）九月三十日之前的人物。明末清初人物以年代為界，不涉及本人政治態度。生於清末而進人民國的人物，以從事傳統學術研究者及重要政界人物為主，從事現代社會科學、自然科學研究及從事現代文學創作的人物，一般不收。這也是在使用上必須注意的。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書每條包括傳主姓名、生卒年份、字號、籍貫、資料出處五部分內容。如「</span><span style="font-family: 新細明體">沈葆楨</span><span style="font-family: 新細明體">」</span><span style="font-family: 新細明體">條：<br /></span><span style="font-family: 新細明體"></span><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoNormalTable" style="margin: auto auto auto 1.4pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 5.8pt"><td width="48" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 36pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 5.8pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">姓名</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="160" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 120pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 5.8pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">生卒年份</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="72" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 54pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 5.8pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">字號</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="64" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 48pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 5.8pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">籍貫</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="208" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 156pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 5.8pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">資料出處</span><span style="font-size: 10pt"></span></td></tr><tr style="height: 13.1pt"><td width="48" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 36pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">沈葆楨</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="160" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 120pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">嘉</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">25</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－光</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">5</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">1820</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">1879</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">）</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="72" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 54pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">翰宇</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">幼丹</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="64" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 48pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">福建侯官</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="208" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 156pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">事略</span><span style="font-size: 10pt"><span><font face="Times New Roman">&nbsp; </font></span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">李元度《天岳山館文抄》</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">4</font></span></td></tr></tbody></table><span style="font-family: 新細明體">若有需說明處則以「當頁注」方式註釋說明。其特出處理方式，茲摘錄如下 <a name="_ftnref1" href="/#_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體">[1]</span></span></span></span></span></a>：<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">（<span>1）姓名著錄通用者。重要的異姓、異名列出參見條。以字（或號）行者，從通行，另在注釋中標出本名。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">（<span>2）生卒年據所引資料標注。有歧異者取經本人考定者著錄；無法考定者著錄一說，並於附注中標出異說。凡因西曆、農曆換算需跨年份者，標注相應的西曆、農曆日期。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">（<span>3）字號著錄常用者。出於編排考慮，最多標出三個。一般第一個標出的為傳主的表字，別號等排在其後。</span></span><span style="font-family: 新細明體">（<span>4）籍貫按照通例注明省縣兩級。行政區劃歸屬、名稱，從傳主所在時代。康熙六年（1667）湖廣省分為湖北省、湖南省，江南省分為江蘇省、安徽省，陝西省分為陝西省、甘肅省，光緒十年（1884）置新疆省，光緒十一年（1885）置臺灣省。本書所收人物之籍貫，凡卒年在分省或新建省之前者，依舊省名，在此之後者則依新省名。部分人物籍貫不明確，使用了地域名稱。滿族、蒙古族、漢軍人物注明旗籍。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">（<span>5）出處通常只標注一種。凡生卒年見於不同文獻者，則分別標出，一般著錄生年者標注在前，著錄卒年（或得年）者標注在後。書名後數字或「上」、「下」等字樣表示卷次；原書未分卷而分冊者表示冊次。《愛新覺羅宗譜》括註冊次頁碼。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">人物姓氏、人名均以筆劃為序，筆劃數相同者以起筆之－、丨、丿、</span><span style="font-size: 13.5pt; font-family: 新細明體">丶</span><span style="font-family: 新細明體">、乛為序。古人姓氏有「丘」無「邱」，「邱」為清世宗避孔子諱而改字。今以「邱」附於「丘」後，不另出。前人丘、邱之用己亂，今隨文獻所示著錄，不求統一。<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">紀年為求統一，凡公元<span>1643年之前，用明帝年號紀年。1644年至1911年之間，</span></span><span style="font-family: 新細明體">用清帝年號紀年。<span>1912年至1949年9月30日之間，用民國紀年。公元1620年，仍用萬曆四十八年紀年，不用泰昌年號，也不提前用天啟年號。<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">本書並附有「姓氏筆劃索引」便於尋檢。另外本書〈前言〉更是編者對於人名生卒年問題研究的心得與成就，值得我們閱讀、吸收這一研究成果、注意事項。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">四、本書優缺點分析<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">（一）優點<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">1</span><span style="font-family: 新細明體">、收羅人物眾多。本書共收羅清代人名</span><span style="font-family: Verdana">25000</span><span style="font-family: 新細明體">個。可說是收錄之廣泛。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">2</span><span style="font-family: 新細明體">、本書附有「</span><span style="font-family: 新細明體">姓氏筆劃索引」，方便讀者能就所查姓氏很快查找到所需資料。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">3</span><span style="font-family: 新細明體">、本書採用表格方式處理，所有欄目簡單清晰，一目了然。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">4</span><span style="font-family: 新細明體">、兼具「人名辭典」與「人物索引」價值。本書除了可以查閱清人生卒年外，因為後附有相關參考資料，可以指引我們找到查找人物傳記記載，進一步研究該人生平做出貢獻。這可說是去除「人名辭典」之類書的缺點，而保留其優點的效果。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">5</span><span style="font-family: 新細明體">、作者注重對書的內容，隨時進行修正。在本書〈前言〉中云：<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 標楷體">幾年來，本人利用一切機會，閱讀、查核了大量文獻資料，然在即將完稿時，仍發覺還有許多該看的書還沒來得及看。與此相關的是，也還有一些該收入的人物沒有收入，而已收入的人物中間也有一些是可以不必收入的。就已收錄的人物來看，漢族人物收錄相對比較完備，而滿族、蒙古族以及其他民族的人物缺陷較多。<u>希望今後有可能重新調整。<br /></u><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">（二）缺點<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">1</span><span style="font-family: 新細明體">、小有暇疵、疏漏之處。本書編者雖是博覽全書，編為此書。這點從本書後面所附之參考書目，洋洋灑灑就可以看出。但仍有不少缺失。而作者自己也知道，因此在本書〈前言〉就說到：<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 標楷體">對於收入年表中的人物的生卒年，本人儘可能作了仔細查核，但依然會存在訛誤和疏漏。有的是因自身資料缺乏，有的是因為資料未能看到，也有的是因為疏於考定。希望本書的讀者注意核實。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">2</span><span style="font-family: 新細明體">、著錄錯誤。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 新細明體">筆者在使用該書查詢時，發現有若干著錄錯誤，茲數例如下：<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoNormalTable" style="margin: auto auto auto 31.4pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 26.2pt"><td width="48" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 36pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 26.2pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">周瀹藩</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 26.2pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">道</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">23</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－光</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">1</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">1843</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">1875</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">）</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="72" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 54pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 26.2pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">琥生</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">甫僧</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">仲銘</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="64" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 48pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 26.2pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">湖南</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">長沙</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="208" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 156pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 26.2pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">墓至銘</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"><span>&nbsp; </span></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">王先謙《虛受堂文集》</span><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">9</span></strong><span style="font-size: 10pt"></span></td></tr></tbody></table><span style="font-family: 新細明體">（按）經筆者複查王先謙原書《虛受堂文集》（筆者根據《近代中國史料叢刊》本）發現並不是收在第</span><span style="font-family: Verdana">9</span><span style="font-family: 新細明體">卷中。而是在第</span><span style="font-family: Verdana">10</span><span style="font-family: 新細明體">卷中。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoNormalTable" style="margin: auto auto auto 31.4pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 11.1pt"><td width="48" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 36pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 11.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">潘鴻鼎</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="136" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 102pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 11.1pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">同</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">4</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－？（</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">1865</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">－？）</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"></span></strong></td><td width="64" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 48pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 11.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">巽來</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">鑄禹</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="64" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 48pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 11.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">江蘇</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">寶山</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 11.1pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">潘鴻鼎履歷《清代硃卷集成》</span><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">86</span></strong><span style="font-size: 10pt"></span></td></tr></tbody></table><span style="font-family: 新細明體">（按）筆者查</span><span style="font-family: 新細明體">《民國續修寶山縣志》有〈潘鴻鼎傳〉，其卒年「四十有九」。依此推算卒年為<span>1914（民國3）年。<br /></span></span><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="MsoNormalTable" style="margin: auto auto auto 31.4pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 16.5pt"><td width="56" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 42pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">沈彭年</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="144" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 108pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 16.5pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">？－民</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">17</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">（？－</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">1928</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">）</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"></span></strong></td><td width="48" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 36pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">商耆</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">江蘇</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana"> </span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">青浦</span><span style="font-size: 10pt"></span></td><td width="176" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 132pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 9pt; font-family: 新細明體">《清末民初文人軼事》</span><span style="font-size: 9pt"></span></td></tr></tbody></table><span style="font-family: 新細明體">（按）筆者查該書所附文獻出處</span><span style="font-family: 新細明體">《清末民初文人軼事》一書有〈死於車禍的沈商耆〉一節，其敘及蒓農有〈哭沈商耆〉一文。該文中有蒓農曰：「</span><span style="font-family: 標楷體">現年五十五歲</span><span style="font-family: 新細明體">。」此年為沈彭年車禍死亡之年，依此推算生年應是</span><span><font face="Times New Roman">1873</font></span><span style="font-family: 新細明體">（同治</span><span><font face="Times New Roman">12</font></span><span style="font-family: 新細明體">）年。<br /></span><span style="font-family: 新細明體"></span><span style="font-family: 新細明體">又「丁士涵」條，注明生卒年為（<span>1828&mdash;1860）。但此條的上一條為「丁士良（1817&mdash;1865）」，其人為士涵的兄長，生平出處則見於士涵續纂的《丁氏宗譜》。如果丁士涵果然卒於1860年，那怎麼會在他編纂的《宗譜》中記錄到士良五年之後的去世情況呢？事實上，據《趙之謙論學叢劄》（上海崇源藝術品拍賣有限公司，2002年）第二冊第二通函中尚提及欲訪問士涵來看，丁士涵至少在此時尚未去世。而再根據這封信中提到趙之謙自己已經是「四十許人」和戴望「江寧有書來」的情況來分析，這封信應該作於1871到1873年之間，也就是說，丁士涵在此期間尚存人世。<br /></span></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="color: black; font-family: SimSun">3</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">、人名收錄方面<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: 新細明體">（</span><span style="color: black; font-family: SimSun">1</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">）</span><span style="font-family: 新細明體">收錄人物的取捨標準方面。<br /><span></span></span><span style="font-family: 新細明體">雖然編者對於收錄條件作了說明：「收錄的一般條件是，曾任重要官職，考中進士者，有傳世著作或雖無著作存世但為清朝重要作家者，有突出事蹟重要影響者。」但事實上，這樣的判斷標準還是不夠明瞭，如清代著名的藏書家杭州振綺堂主人汪諴的六子中，收錄了汪遠孫、汪適孫、汪遹孫、汪邁孫四人，但汪迪孫、汪述孫卻沒有被收入。再如祖駢吉，即祖喆，是清代著名學者陳奐的弟子，柯愈春先生曾介紹其人曰：「字駢生，號成叔，江蘇吳縣人。諸生。吳嘉洤延至家塾，以古文相切磋，嘉洤晚年應酬之作或出其手。後死於兵燹，文稿散失。此《成叔文存》五卷，鈔本二冊，中國社科院文學研究所藏。皆書論記序等文。」（《清人詩文集總目提要》，北京古籍出版社<span>2002年出版，第1439頁）在此書中也沒有被收錄。類似的情況還有一些，希望編者在以後的修訂中，對收錄標準能做進一步詳細說明。<br /></span></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: 新細明體">（</span><span style="color: black; font-family: SimSun">2</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">）失收人名方面。</span><span style="font-family: 新細明體">在〈前言〉中云：<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 標楷體">漢族人物收錄相對比較完備，而滿族、蒙古族以及其他民族的人物缺陷較多。希望今後有可能重新調整。<br /><span></span></span><span style="color: black; font-family: 新細明體">另外筆者在參酌臺灣國家圖書館編之</span><span style="font-family: 新細明體">《臺灣歷史人物小傳－－明清暨日據時期》中有林爽文之亂來台平亂之義民教諭「郭廷筠」，付之闕如。郭氏資料見於</span><span style="font-family: 新細明體">《褔建通志臺灣府》、《臺灣通紀》 <a name="_ftnref2" href="/#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt; font-family: 新細明體">[2]</span></span></span></span></span></a>。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: SimSun">4</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">、沒有其他檢索。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: 新細明體">本書除了「人名姓氏筆畫索引」外，就沒有其他的索引。其實或許可以增加「姓氏拼音索引」，甚至「四角號碼索引」，方便不同習慣使用者，增加實用性。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: SimSun">5</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">、本書用簡體字排版，未有正體字版。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: 新細明體">這點對於使用正體字讀者很不能適應，尤其是在作姓名檢索時。試想張（</span><span style="color: black; font-family: SimSun">张</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">）到底是</span><span style="color: black; font-family: SimSun">12</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">劃或</span><span style="color: black; font-family: SimSun">9</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">劃。又如同某些姓氏在正體字是有所不同，然轉成簡化自則混雜在一體，易引起誤會，也不可不慎。<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="color: black; font-family: SimSun">6</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">、使用上，對於其他學門（如文學）仍應參酌他書，因為其〈凡例〉云：「</span><span style="font-family: 標楷體">生於清末而進人民國的人物，以從事傳統學術研究者及重要政界人物為主，從事現代社會科學、自然科學研究及從事現代文學創作的人物，一般不收。</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">」<br /></span><span style="color: black; font-family: SimSun"></span><span style="font-family: Verdana">&nbsp;</span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">五、結論<br /><span></span></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">工具書的編纂，雖然不如學術研究那麼受重視。但是他卻是所有學術研究的基石。期許一部高水準的工具書的編成，應該給他更多的指導，尤其是站在使用者的角度的指導，才能使工具書更具實用性。也要對那些編輯工具書的作者致上最高敬意，畢竟沒有諸位的編纂，我們作學術研究可能還要花很多時間去考訂、考證。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 新細明體">因此，一種高水準的工具書，無疑能為研究帶來諸多便利，或有助於發現問題。</span><span style="font-family: 新細明體">本書的編成的確對於我們查詢清代人物中節省許多精力，得以很快找到我們所需要的資料。並可以利用找到的資料進一步查找原書，找到更詳盡的生平傳記。實在當是我們應人手一書的好書。然作者亦坦承尚有改進的地方，我們不忍苛責，期待作者能繼續在這方面下功夫，得以修訂再版，服務廣大清史研究學者、使用者。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: 新細明體">另外，鑑於網路的日新月異。若能將本書內容製成網路資料庫的話，相信能更嘉惠的人更多。畢竟資料庫是無遠弗屆，流通率是比紙本要廣泛。相信這樣更完備本書的使用價值。<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-family: Verdana">&nbsp;</span><span style="font-family: 新細明體">◎參考文獻<br /></span><span style="font-family: Verdana"></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">江慶柏，《清代人物生卒年表》，北京：人民文學出版社，<span>2005年<br /></span></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">柳向春，<span>〈《清代人物生卒年表》出版〉，</span>《古籍整理出版情況簡報》<span>2006年第9期<br /></span></span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">徐雁平，〈評</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">《清代人物生卒年表》</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">〉，博覽群書</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana">&nbsp;2006</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">年第</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana">6</span><span style="font-size: 11pt; font-family: 新細明體">期</span><span style="font-size: 11pt; font-family: Verdana"> <br /><span></span></span><div><br /><hr /><div id="ftn1"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn1" href="/#_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">在該書〈凡例〉還有附相關例子。若想進一步瞭解，請詳參該書〈凡例〉。</span></font></p></div><div id="ftn2"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn2" href="/#_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">有關郭廷筠相關研究，筆者另撰〈郭廷筠《臺灣日記》之研究〉，未刊稿，可參看。</span></font></p></div></div>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4788069.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4788069.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Tue, 08 Jan 2008 08:49:06 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]《清代人物生卒年表》述評（一）</title>
	<description><![CDATA[
			書名：《清代人物生卒年表》作者：江慶柏&nbsp; 編著出版社：人民文學出版社出版年月：2005年12月價格：150元（人民幣）頁數：893頁一、前言歷史上，中國的人名既多且繁，清代尤甚。我們除了可以在史書列傳、方志藝文中查詢外，有更多是無法在上述中查詢得到。而這些無法查詢得到的人名，必須從一般文人集子、筆記中檢索；而這些集子、筆記所收也既繁且雜，加上也沒有檢索系統檢索，不易尋檢。因此對於罕見人名查找尋檢可說是一件痛苦之事。此外，對於人物的生卒年，傳統的各類傳記資料中，並不注重，故而傳主的生卒年月往往需要查閱大量相關材料才能推定，而這樣的工作不僅費時費力，也由於大家對資料的利用、理解等不同而對人物的生卒年判斷產生很多誤解。所造成對學術研究的衝擊不能說是小。自清代以來陸續編有類似「生卒年表」、「疑年錄」或「人名辭典」，稍稍可以解決我們在這方面的困擾。而且越往後編纂的同類書，所收的人名更是「後出轉精」，但仍有收羅不足之憾。本文試著就最近由中國大陸出版的《清代人物生卒年表》一書，探討這本書的編纂與內容體例，進而瞭解本書優、缺點。提供使用者在使用本書一指引。&nbsp;二、關於本書的編纂（一）與同類書的比較&nbsp;&nbsp; &nbsp;人物生卒年，是人物傳記的重要組成部分，在古代稱之為「疑年錄」，如清代錢大昕編有《疑年錄》四卷 [1]，收錄漢鄭玄至清邵晉涵共三百六十三人，考錄其生卒年份，著錄其歲數；梁廷燦《歷代人物生卒年表》亦是接續同類著作之一。上述說到自清以來有關名人生卒錄、疑年錄或是人名辭典的編纂開始成書，舉其犖犖如下：書名作者出版社特色《疑年錄》4卷 錢大昕&nbsp;收錄漢鄭玄至清邵晉涵共363人《歷代人物生卒年表》梁廷燦北京圖書館出版社兩編共收錄歷代名人8400餘人《歷代人物生卒年表補》不分卷陶榮、于士雄《歷代名人生卒錄》8卷錢保塘北京圖書館出版社收錄歷代名人10000多人《歷代名人年譜》10卷吳榮光北京圖書館出版社&nbsp;《清代人物大事紀年》朱彭壽北京圖書館出版社收錄清代人物18000多人《歷代名人年里碑傳總表》姜亮夫臺灣商務印書館收錄歷代約5000餘人。本書原稱《六續疑年錄》。《中國人名大辭典》臧厲龢商務印書館收錄歷代約40000餘人，並附小傳《中國歷史人名大辭典》張撝之等上海古籍出版社收錄歷代約54500餘人，並附小傳《中國近現代人物名號大辭典》陳玉堂上海古籍出版社正、續編共收錄自清中葉至1949年間約14000人[2]，並附小傳《近現代名人小傳》沃丘仲子北京圖書館出版社共收錄自清中葉至民國年間約890人，並附小傳《中國文學家大辭典》譚正壁北京圖書館出版社收錄歷代文學家約6800餘人，並附小傳《臺灣歷史人物小傳－－明清暨日據時期》臺灣國家圖書館臺灣國家圖書館收錄臺灣地區自明鄭至日治時期約1798人，並附小傳《清代碑傳文通檢》陳乃乾北京圖書館出版社收錄清代人物相關碑傳資料，著錄有13000餘人。《清代傳記叢刊》周峻富文海出版社此書為大型叢書，另編有《索引。》共收入姓名有46955個之多。※粗體字表示為收錄清代人物者。akiyoshi製表然以上各書雖是後出轉精，但亦有許多缺點：&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1、未能全面收錄歷代人名，更惶說有清一代眾多人名生卒資料。如《歷代名人生卒錄》。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2、有些「生卒錄」著作僅列出生卒年份，若要進一步詳查某人資料則無附相關傳記索引，無法作進一步詳查。如《清代人物大事紀年》。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 3、若是「人名辭典」之類者，列出人名略（詳）傳，則所收人物因限於篇幅，則不能全面包羅。如《中國近現代人物名號大辭典》。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 4、若收錄一多，兼有傳記，則必成一大叢書，查找不方便。如《清代傳記叢刊》。5、以專收清代一代人名者，有比本書收錄之多，如周峻富的《清代傳記叢刊》，然其為一叢書，查找上不若本書之簡便。使用本書，如欲詳細資料再行查找即可。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 總之，不說歷代以來人名有多少，而自清代以來中國人名收羅既多且廣，非一人一己之力，廣閱群書，所能完成的。在找尋各個人名時，務必多參酌眾家著作，方能找到所需之人名及其傳記資料。（二）編纂緣起&nbsp;&nbsp;&nbsp; 本書編纂緣起來看，我們知道瞭解一個人的生平，除了查找正史、方志傳記外，有更多是史傳不載。因此這類工具書的編纂實在不可少。另外從上可知，欲找尋一人資料之不易。若有可以將清代人名一網打盡之著作，且它僅是收入簡單介紹，不佔篇幅；並附有相關參考出處，得以讓我們複查的工具書之編成，的確是造福學術界。除上述周峻富與陳乃乾二書外，實無能有此功效。而二書亦有其缺點，亦即著錄不多與過於龐雜。而江慶柏此書正是彌補以上所說的缺失。至少在現階段符合吾等的需求。作者在本書〈前言〉中列舉了關於人物生卒年考定幾項有關文獻學上的意義。摘錄其重點如下，以供為編纂旨趣：1、避免文獻失收，尤其是朝代交際之際為要。2、避免排序混亂，如父子、兄弟、長幼、年代。尤其是對於我們經常利用的工具書而言，許多都是按照人物的生卒先後來排序的，因此，掌握人物具體的生卒年，對於準確排定人物的先後順序至關重要。&nbsp;3、避免文物著作文獻重複。&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 4、避免造成文獻誤讀。（三）本書編纂者關於作者江慶柏先生，吾人整理出其生平資料如下：江慶柏（1951－&nbsp; ），江蘇宜興人。為諸祖耿先生晚年所帶研究生，現在南京師大古籍所工作。現為南京師範大學古文獻研究所研究員。研究方向為中國古典文獻學、清代文獻整理。長期致力於明清古籍的整理與研究。著有《近代江蘇藏書研究》、《明清蘇南望族文化研究》、《中國版本文化叢書－稿本》，參與整理有《黃人集》，並參與編寫《中國文學作品選》（清、近代部分）。&nbsp;&nbsp;&nbsp; 江慶柏是一位樸實勤苦的學者，十幾年以前他已經在這一冷僻的園地耕耘，先後參與多卷本《江蘇藝文志》和《清人別集&bull;總目》的編撰；而兩種專著《明清蘇南望族研究》、《近代江蘇藏書研究》也是以廣征博引、考論結合見長。《清代人物生卒年表》是其人物生卒年專題研究的碩果。每一人物生卒年的斷定，在生卒年月、籍貫之外，皆標明所依據的文獻，做到言必有據；因為標出所依據的文獻，可為其他研究者提供傳記文獻的線索，也可為不同意見者留下商榷的餘地。&nbsp; [1] &nbsp;錢大昕《疑年錄》之後有所續補，包括吳修：《疑年續錄》4卷、錢椒：《補疑年錄》4卷、張鳴珂：《疑年賡錄》2卷、陸心源：《三續疑年錄》10卷、張惟驤：《疑年錄彙編》16卷、潘觀保：《疑年彙編》20卷、朱昌燕：《四續疑年錄》1卷、閔爾昌：《五續疑年錄》、陳垣：《釋氏疑年錄》等。[2] &nbsp;該書正編書前言共收入14165人。然後編言「第一編共收入10112人，第二編共收入4092人」。
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<span style="font-family: 新細明體"><div class="pict"><img style="width: 80px; height: 105px" class="pict" src="http://blog.roodo.com/akiyoshi/17a4bdb5.jpg" border="0" alt="清代人名生卒年表" hspace="5" width="126" height="173" align="left" /></div>書名：《清代人物生卒年表》<br /></span><span style="font-family: 新細明體">作者：江慶柏<span><span>&nbsp; </span>編著<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">出版社：人民文學出版社<br /></span><span style="font-family: 新細明體">出版年月：<span>2005年12月<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">價格：<span>150元（人民幣）<br /></span></span><span style="font-family: 新細明體">頁數：</span><span style="font-family: 新細明體">893</span><span style="font-family: 新細明體">頁<br /><span><br /><br /></span></span><span style="font-family: 新細明體"><span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">一、前言<br /></span><span style="font-family: 新細明體">歷史上，中國的人名既多且繁，清代尤甚。我們除了可以在史書列傳、方志藝文中查詢外，有更多是無法在上述中查詢得到。而這些無法查詢得到的人名，必須從一般文人集子、筆記中檢索；而這些集子、筆記所收也既繁且雜，加上也沒有檢索系統檢索，不易尋檢。因此對於罕見人名查找尋檢可說是一件痛苦之事。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">此外，對於人物的生卒年，傳統的各類傳記資料中，並不注重，故而傳主的生卒年月往往需要查閱大量相關材料才能推定，而這樣的工作不僅費時費力，也由於大家對資料的利用、理解等不同而對人物的生卒年判斷產生很多誤解。所造成對學術研究的衝擊不能說是小。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">自清代以來陸續編有類似「生卒年表」、「疑年錄」或「人名辭典」，稍稍可以解決我們在這方面的困擾。而且越往後編纂的同類書，所收的人名更是「後出轉精」，但仍有收羅不足之憾。本文試著就最近由中國大陸出版的</span><span style="font-family: 新細明體">《清代人物生卒年表》一書，探討這本書的編纂與內容體例，進而瞭解本書優、缺點。提供使用者在使用本書一指引。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">&nbsp;</span><span style="font-size: 14pt; font-family: 標楷體">二、關於本書的編纂<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（一）與同類書的比較<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp; </span><span>&nbsp;</span></span><span style="font-family: 新細明體">人物生卒年，是人物傳記的重要組成部分，在古代稱之為「疑年錄」，如清代錢大昕編有《疑年錄》四卷</span><span style="font-family: Verdana"> </span><a name="_ftnref1" href="../#_ftn1" title="_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family: 新細明體">，收錄漢鄭玄至清邵晉涵共三百六十三人，考錄其生卒年份，著錄其歲數；梁廷燦《歷代人物生卒年表》亦是接續同類著作之一。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">上述說到自清以來有關名人生卒錄、疑年錄或是人名辭典的編纂開始成書，舉其犖犖如下：<br /></span><table border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" width="536" class="MsoNormalTable" style="margin: auto auto auto 7.4pt; width: 402pt; border-collapse: collapse; border: medium none"><tbody><tr style="height: 17.25pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; background: #606060; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 17.25pt"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center" class="MsoNormal" align="center"><span style="font-size: 10pt; color: white; font-family: 新細明體">書名</span></p></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; background: #606060; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 17.25pt"><span style="font-size: 10pt; color: white; font-family: 新細明體">作者</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; background: #606060; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 17.25pt"><span style="font-size: 10pt; color: white; font-family: 新細明體">出版社</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: windowtext 1.5pt double; padding-left: 1.4pt; background: #606060; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 17.25pt"><span style="font-size: 10pt; color: white; font-family: 新細明體">特色</span></td></tr><tr style="height: 16.5pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">疑年錄</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">》</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">卷</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman"> </font></span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">錢大昕</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄漢鄭玄至清邵晉涵共</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Verdana">363</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">人</span></td></tr><tr style="height: 16.5pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">歷代人物生卒年表</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">》</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">梁廷燦</span></td><td rowspan="2" width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></td><td rowspan="2" width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.5pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">兩編共收錄歷代名人</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">8400</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人</span></td></tr><tr style="height: 15.75pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">歷代人物生卒年表補</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">》不分卷</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">陶榮、于士雄</span></td></tr><tr style="height: 15pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《歷代名人生卒錄》</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">8</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">卷</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">錢保塘</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄歷代名人</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">10000</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">多人</span></td></tr><tr style="height: 15.75pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《歷代名人年譜》</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">卷</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">吳榮光</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15.75pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">&nbsp;</font></span></td></tr><tr style="height: 15pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《清代人物大事紀年》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">朱彭壽</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 15pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄清代人物</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">18000</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">多人</span></strong><strong></strong></td></tr><tr style="height: 13.3pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《歷代名人年里碑傳總表》</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">姜亮夫</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">臺灣商務印書館</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄歷代約</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">5000</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人。本書原稱《六續疑年錄》。</span></td></tr><tr style="height: 13.3pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《中國人名大辭典》</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">臧厲龢</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">商務印書館</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄歷代約</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">40000</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人，並附小傳</span></td></tr><tr style="height: 13.3pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《中國歷史人名大辭典》</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">張撝之等</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">上海古籍出版社</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 13.3pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄歷代約</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">54500</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人，並附小傳</span></td></tr><tr style="height: 9.8pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 9.8pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《中國近現代人物名號大辭典》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 9.8pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">陳玉堂</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 9.8pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">上海古籍出版社</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 9.8pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">正、續編共收錄自清中葉至</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">1949</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">年間約</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">14000</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">人</span></strong><a name="_ftnref2" href="../#_ftn2" title="_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><strong><span style="font-size: 10pt"><span><span class="MsoFootnoteReference"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></strong></span></span></span></strong></span></a><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">，並附小傳</span></strong><strong></strong></td></tr><tr style="height: 8.95pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.95pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《近現代名人小傳》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.95pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">沃丘仲子</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.95pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.95pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">共收錄自清中葉至民國年間約</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">890</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">人，並附小傳</span></strong><strong></strong></td></tr><tr style="height: 16.25pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.25pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《中國文學家大辭典》</span></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.25pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">譚正壁</span></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.25pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 16.25pt; background-color: transparent"><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄歷代文學家約</span><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">6800</font></span><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人，並附小傳</span></td></tr><tr style="height: 8.55pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.55pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《臺灣歷史人物小傳－－明清暨日據時期》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.55pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">臺灣國家圖書館</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.55pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">臺灣國家圖書館</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 8.55pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄臺灣地區自明鄭至日治時期約</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">1798</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">人，並附小傳</span></strong><strong></strong></td></tr><tr style="height: 25.5pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 25.5pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《清代碑傳文通檢》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 25.5pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">陳乃乾</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 25.5pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">北京圖書館出版社</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1pt solid; height: 25.5pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">收錄清代人物相關碑傳資料，著錄有</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">13000</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">餘人。</span></strong><strong></strong></td></tr><tr style="height: 13.3pt"><td width="152" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: windowtext 1.5pt double; width: 114pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.3pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">《清代傳記叢刊》</span></strong><strong></strong></td><td width="80" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 60pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.3pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">周峻富</span></strong><strong></strong></td><td width="112" valign="top" style="border-right: windowtext 1pt solid; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 84pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.3pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">文海出版社</span></strong><strong></strong></td><td width="192" valign="top" style="border-right: windowtext 1.5pt double; padding-right: 1.4pt; border-top: #ece9d8; padding-left: 1.4pt; padding-bottom: 0cm; border-left: #ece9d8; width: 144pt; padding-top: 0cm; border-bottom: windowtext 1.5pt double; height: 13.3pt; background-color: transparent"><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">此書為大型叢書，另編有《索引。》共收入姓名有</span></strong><strong><span style="font-size: 10pt"><font face="Times New Roman">46955</font></span></strong><strong><span style="font-size: 10pt; font-family: 新細明體">個之多。</span></strong><strong></strong></td></tr></tbody></table><span style="font-size: 8pt; font-family: 新細明體"><div align="right"><span style="font-size: 8pt; font-family: 新細明體">※</span><span style="font-size: 9pt; font-family: 新細明體">粗體字表示為收錄清代人物者。akiyoshi製表<br /></span></div></span><span style="font-family: 新細明體">然以上各書雖是後出轉精，但亦有許多缺點：<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>1</span><span style="font-family: 新細明體">、未能全面收錄歷代人名，更惶說有清一代眾多人名生卒資料。如</span><span style="font-family: 新細明體">《歷代名人生卒錄》。<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>2</span><span style="font-family: 新細明體">、有些「生卒錄」著作僅列出生卒年份，若要進一步詳查某人資料則無附相關傳記索引，無法作進一步詳查。如</span><span style="font-family: 新細明體">《清代人物大事紀年》。<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>3</span><span style="font-family: 新細明體">、若是「人名辭典」之類者，列出人名略（詳）傳，則所收人物因限於篇幅，則不能全面包羅。如</span><span style="font-family: 新細明體">《中國近現代人物名號大辭典》。<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span>4</span><span style="font-family: 新細明體">、若收錄一多，兼有傳記，則必成一大叢書，查找不方便。如</span><span style="font-family: 新細明體">《清代傳記叢刊》。<br /></span><span style="font-family: Verdana">5</span><span style="font-family: 新細明體">、以專收清代一代人名者，有比本書收錄之多，如周峻富的</span><span style="font-family: 新細明體">《清代傳記叢刊》，</span><span style="font-family: 新細明體">然其為一叢書，查找上不若本書之簡便。使用本書，如欲詳細資料再行查找即可。<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">總之，不說歷代以來人名有多少，而自清代以來中國人名收羅既多且廣，非一人一己之力，廣閱群書，所能完成的。在找尋各個人名時，務必多參酌眾家著作，方能找到所需之人名及其傳記資料。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（二）編纂緣起<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">本書編纂緣起來看，我們知道瞭解一個人的生平，除了查找正史、方志傳記外，有更多是史傳不載。因此這類工具書的編纂實在不可少。另外從上可知，欲找尋一人資料之不易。若有可以將清代人名一網打盡之著作，且它僅是收入簡單介紹，不佔篇幅；並附有相關參考出處，得以讓我們複查的工具書之編成，的確是造福學術界。除上述周峻富與陳乃乾二書外，實無能有此功效。而二書亦有其缺點，亦即著錄不多與過於龐雜。而</span><span style="font-family: 新細明體">江慶柏</span><span style="font-family: 新細明體">此書正是彌補以上所說的缺失。至少在現階段符合吾等的需求。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">作者在本書〈前言〉中列舉了關於人物生卒年考定幾項有關文獻學上的意義。摘錄其重點如下，以供為編纂旨趣：<br /></span><span style="font-family: Verdana">1</span><span style="font-family: 新細明體">、避免文獻失收，尤其是朝代交際之際為要。<br /></span><span style="font-family: Verdana">2</span><span style="font-family: 新細明體">、避免排序混亂，如父子、兄弟、長幼、年代。</span><span style="font-family: 新細明體">尤其是對於我們經常利用的工具書而言，許多都是按照人物的生卒先後來排序的，因此，掌握人物具體的生卒年，對於準確排定人物的先後順序至關重要。&nbsp;</span><span style="font-family: Verdana">3</span><span style="font-family: 新細明體">、避免文物著作文獻重複。</span><span style="font-family: Verdana"><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 4</span><span style="font-family: 新細明體">、避免造成文獻誤讀。<br /></span><span style="font-family: 新細明體">（三）本書編纂者<br /></span><span style="font-family: 新細明體">關於作者江慶柏先生，吾人整理出其生平資料如下：<br /></span><span style="font-family: 新細明體">江慶柏（</span><span style="font-family: SimSun">1951</span><span style="font-family: 新細明體">－</span><span style="font-family: SimSun"><span>&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">），江蘇宜興人。</span><span style="color: black; font-family: 新細明體">為諸祖耿先生晚年所帶研究生，現在南京師大古籍所工作。</span><span style="font-family: 新細明體">現為南京師範大學古文獻研究所研究員。研究方向為中國古典文獻學、清代文獻整理。長期致力於明清古籍的整理與研究。著有《近代江蘇藏書研究》、《明清蘇南望族文化研究》、《中國版本文化叢書－稿本》，參與整理有《黃人集》，並參與編寫《中國文學作品選》（清、近代部分）。<br /></span><span style="font-family: Verdana"><span>&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span></span><span style="font-family: 新細明體">江慶柏是一位樸實勤苦的學者，十幾年以前他已經在這一冷僻的園地耕耘，先後參與多卷本《江蘇藝文志》和《清人別集&bull;總目》的編撰；而兩種專著《明清蘇南望族研究》、《近代江蘇藏書研究》也是以廣征博引、考論結合見長。《清代人物生卒年表》是其人物生卒年專題研究的碩果。每一人物生卒年的斷定，在生卒年月、籍貫之外，皆標明所依據的文獻，做到言必有據；因為標出所依據的文獻，可為其他研究者提供傳記文獻的線索，也可為不同意見者留下商榷的餘地。<br /></span><span style="font-family: Verdana">&nbsp;</span> <div><br /><hr /><div id="ftn1"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn1" href="../#_ftnref1" title="_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[1]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">錢大昕《疑年錄》之後有所續補，包括吳修：《疑年續錄》</span><span><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、錢椒：《補疑年錄》</span><span><font face="Times New Roman">4</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、張鳴珂：《疑年賡錄》</span><span><font face="Times New Roman">2</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、陸心源：《三續疑年錄》</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、張惟驤：《疑年錄彙編》</span><span><font face="Times New Roman">16</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、潘觀保：《疑年彙編》</span><span><font face="Times New Roman">20</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、朱昌燕：《四續疑年錄》</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">卷、閔爾昌：《五續疑年錄》、陳垣：《釋氏疑年錄》等。</span></font></p></div><div id="ftn2"><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoFootnoteText"><a name="_ftn2" href="../#_ftnref2" title="_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman'">[2]</span></span></span></span></span></a><font size="2"><span><font face="Times New Roman"> <span>&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">該書正編書前言共收入</span><span><font face="Times New Roman">14165</font></span><span style="font-family: 新細明體">人。然後編言「</span><span style="font-family: 標楷體">第一編共收入<span>10112人，第二編共收入4092人</span></span><span style="font-family: 新細明體">」。</span></font></p></div></div><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"><br /></p></span></span>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4783115.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4783115.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Mon, 07 Jan 2008 08:04:39 +0800</pubDate>
</item>
<item>
	<title>[書評]（中國科學院圖書館）館藏「臺灣文獻叢刊」書目提要</title>
	<description><![CDATA[
			六、七○年代臺灣史料的整理以周憲文與臺灣銀行經濟研究室出版的《臺灣文獻叢刊》最為重要。這部書不但是治臺灣文史基本文獻，也在臺灣史料整理上有著相當重要地位。雖然後來有省文獻會部分重印或有其他類似史料叢編整理出版，但也不減其價值。&nbsp; &nbsp;&nbsp;對於這部書的利用與入門，當時有相關作者集結成三部解題，可供參考與利用。這三部解題即（1）吳幅員撰、臺灣銀行經濟研究室編收入在《臺灣研究叢刊》第114種的《臺灣文獻叢刊提要》（台北市：臺灣銀行，1977年）。（2）周憲文編《臺灣文獻叢刊序跋彙錄》（臺北市：臺灣中華書局，1971年）。（3）吳幅員《在臺叢稿》（臺北市：作者自刊，1988年）。當時政治環境下，兩岸交流缺乏管道。對岸中國並無法得到上述《臺灣文獻叢刊》與書目解題，因此由中國科學院圖書館自編一本解題以供參考。這本題要也可以見到當時中國學者對該書的認識與利用。不知道在對岸圖書館對這本書的流傳與使用情況如何？而這本對岸編輯的解題較少為臺灣學者所知，甚至臺灣各圖書館也未見典藏（如臺灣國圖、中研院各所圖書館、台大、臺圖等）。筆者有幸見此書，進一步比對台版各題要、解題，發現他並不是照《臺灣文獻叢刊提要》或相類著作全部抄錄，而是以中國學者眼光或是對岸參考原書所寫的解題。因此，此書可以做為對岸對臺灣史料解釋的另一扇窗，提供另一種有別於周、吳二人想法與見解。本書只有僅當時出版的287種而已，並不是目前所知的309種。&nbsp; &nbsp;&nbsp;本書並未有版權頁，為該館印行供內部參考與與外館交換之用，因此並未公開發行。本書出版於1979年3月，油印本，封面為棉紙，內頁為白報紙，共100頁（目錄10頁、書內容90頁）。根據其〈序言〉可以看出其編寫該題要源由、內容、典藏狀況與缺失。茲抄錄如下：在當前，臺灣歸回祖國的問題已經提到日程的大好形勢下，我館為了向有關研究人員提供臺灣的歷史文獻，特編輯了《臺灣文獻叢刊》書目題提要。這套《臺灣文獻叢刊》包括日記、遊記、記事、紀要、奏折、奏稿、見聞錄、采訪冊、縣志府志、檔案、通史、野史、實錄、文集、文選、史料選，以及圖說、演義、列傳、詩詞、雜著等文獻。從各個角度反映了臺灣不同時代的政治、經濟、文化、歷史、軍事、科學技術等方面的情況。也介紹了臺灣的自然地理、氣候、物產、居民風俗習慣等情況，是研究臺灣各方面情況的一部很好材料。本《叢刊》共287種，我館缺藏2種，本題要排列以《叢刊》出版時編號為序。由於我們初次編寫此類題要，可能會有不少錯誤之處，請批評指正。 1979年3月提要中可嗅出濃濃政治味，如在敘述胡適父親胡鐵花著作時，引胡適稱之約「反動文人」。又如開宗第一句，又如在提要中所言似乎該叢書為中國編纂，而不提此書為臺灣學者編纂。或許在政治緊張下這是不得不的事吧！當時臺灣出版社也出版有不少中國學者著作也是隱其名出版的狀況。當然，本書存在幾點缺陷性，也是我們在使用上應該要知道的。所手舉數例。先說說白字部分，如黃叔儆訛為黃叔敬、藍鼎元訛為兰（蘭）鼎元、劉璈訛為劉敖。其他如朝庭（廷）、征閥（伐）等。再看看嚴重錯誤的敘述，如將《叢刊》出版單位「臺灣銀行經濟研究室」誤為「臺灣銀行」。例子不勝枚舉，寫正確只有幾處。至於其內文敘述有物者，舉其犖犖：《賜姓始末》云：「鄭成功原名朱成功，隆武皇帝即位，賜姓為鄭。」均不合史實。」《裨海記遊》云：「（郁永河）工作期間游遍八閩。」其實是先游遍八閩再入台採硫。《劍花室詩集》對連橫生平介紹：「臺灣乾隆嘉慶年間著名文人連橫」「第一部份，《大陸詩草》，是1792年至1794年（乾隆五十七年至乾隆五十九年）作者遊歷大陸時所做。」第二部份，《寧南詩草》，又名《龍耕詩草》，是作者於1794至1813年間，&hellip;&hellip;所作。第三部份，《劍花室外集》之一，是作者1775年至1791年（乾隆四十年至乾隆五十六年），也就是作者青年時期的作品，當時臺灣已被割讓給日帝。」&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 《嶺雲海日樓詩抄》丘逢甲生平介紹：「作者為明朝臺灣著名文人。」
		]]>
	</description>
	<content:encoded><![CDATA[
			<p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">六、七○年代臺灣史料的整理以周憲文與臺灣銀行經濟研究室出版的《臺灣文獻叢刊》最為重要。這部書不但是治臺灣文史基本文獻，也在臺灣史料整理上有著相當重要地位。雖然後來有省文獻會部分重印或有其他類似史料叢編整理出版，但也不減其價值。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span><span>&nbsp;&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">對於這部書的利用與入門，當時有相關作者集結成三部解題，可供參考與利用。這三部解題即（</span><span><font face="Times New Roman">1</font></span><span style="font-family: 新細明體">）吳幅員撰、臺灣銀行經濟研究室編收入在《臺灣研究叢刊》第</span><span><font face="Times New Roman">114</font></span><span style="font-family: 新細明體">種的《臺灣文獻叢刊提要》（台北市：臺灣銀行，</span><span><font face="Times New Roman">1977</font></span><span style="font-family: 新細明體">年）。（</span><span><font face="Times New Roman">2</font></span><span style="font-family: 新細明體">）周憲文編《臺灣文獻叢刊序跋彙錄》（臺北市：臺灣中華書局，</span><span><font face="Times New Roman">1971</font></span><span style="font-family: 新細明體">年）。（</span><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">）吳幅員《在臺叢稿》（臺北市：作者自刊，</span><span><font face="Times New Roman">1988</font></span><span style="font-family: 新細明體">年）。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 18pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">當時政治環境下，兩岸交流缺乏管道。對岸中國並無法得到上述《臺灣文獻叢刊》與書目解題，因此由中國科學院圖書館自編一本解題以供參考。這本題要也可以見到當時中國學者對該書的認識與利用。不知道在對岸圖書館對這本書的流傳與使用情況如何？而這本對岸編輯的解題較少為臺灣學者所知，甚至臺灣各圖書館也未見典藏（如臺灣國圖、中研院各所圖書館、台大、臺圖等）。筆者有幸見此書，進一步比對台版各題要、解題，發現他並不是照《臺灣文獻叢刊提要》或相類著作全部抄錄，而是以中國學者眼光或是對岸參考原書所寫的解題。因此，此書可以做為對岸對臺灣史料解釋的另一扇窗，提供另一種有別於周、吳二人想法與見解。本書只有僅當時出版的</span><span><font face="Times New Roman">287</font></span><span style="font-family: 新細明體">種而已，並不是目前所知的</span><span><font face="Times New Roman">309</font></span><span style="font-family: 新細明體">種。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm" class="MsoNormal"><span><font face="Times New Roman"><span>&nbsp; </span><span>&nbsp;&nbsp;</span></font></span><span style="font-family: 新細明體">本書並未有版權頁，為該館印行供內部參考與與外館交換之用，因此並未公開發行。本書出版於</span><span><font face="Times New Roman">1979</font></span><span style="font-family: 新細明體">年</span><span><font face="Times New Roman">3</font></span><span style="font-family: 新細明體">月，油印本，封面為棉紙，內頁為白報紙，共</span><span><font face="Times New Roman">100</font></span><span style="font-family: 新細明體">頁（目錄</span><span><font face="Times New Roman">10</font></span><span style="font-family: 新細明體">頁、書內容</span><span><font face="Times New Roman">90</font></span><span style="font-family: 新細明體">頁）。根據其〈序言〉可以看出其編寫該題要源由、內容、典藏狀況與缺失。茲抄錄如下：</span></p><span style="font-family: 標楷體">在當前，臺灣歸回祖國的問題已經提到日程的大好形勢下，我館為了向有關研究人員提供臺灣的歷史文獻，特編輯了《臺灣文獻叢刊》書目題提要。</span><span style="font-family: 標楷體">這套《臺灣文獻叢刊》包括日記、遊記、記事、紀要、奏折、奏稿、見聞錄、采訪冊、縣志府志、檔案、通史、野史、實錄、文集、文選、史料選，以及圖說、演義、列傳、詩詞、雜著等文獻。從各個角度反映了臺灣不同時代的政治、經濟、文化、歷史、軍事、科學技術等方面的情況。也介紹了臺灣的自然地理、氣候、物產、居民風俗習慣等情況，是研究臺灣各方面情況的一部很好材料。</span><span style="font-family: 標楷體">本《叢刊》共<span>287種，我館缺藏2種，本題要排列以《叢刊》出版時編號為序。</span></span><span style="font-family: 標楷體">由於我們初次編寫此類題要，可能會有不少錯誤之處，請批評指正。</span> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-align: right" class="MsoNormal" align="right"><span style="font-family: 標楷體">1979年3月</span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">提要中可嗅出濃濃政治味，如在敘述胡適父親胡鐵花著作時，引胡適稱之約「</span><span style="font-family: 標楷體">反動文人</span><span style="font-family: 新細明體">」。又如開宗第一句，又如在提要中所言似乎該叢書為中國編纂，而不提此書為臺灣學者編纂。或許在政治緊張下這是不得不的事吧！當時臺灣出版社也出版有不少中國學者著作也是隱其名出版的狀況。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">當然，本書存在幾點缺陷性，也是我們在使用上應該要知道的。所手舉數例。先說說白字部分，如黃叔儆訛為黃叔敬、藍鼎元訛為</span><span style="font-family: SimSun">兰</span><span style="font-family: 新細明體">（蘭）鼎元、劉璈訛為劉敖。其他如朝庭（廷）、征閥（伐）等。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm; text-indent: 24pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">再看看嚴重錯誤的敘述，如將《叢刊》出版單位「臺灣銀行經濟研究室」誤為「臺灣銀行」。例子不勝枚舉，寫正確只有幾處。至於其內文敘述有物者，舉其犖犖：</span></p><p style="margin: 6pt 0cm 6pt 36pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《賜姓始末》云：「</span><span style="font-family: 標楷體">鄭成功原名朱成功，隆武皇帝即位，賜姓為鄭。」均不合史實。</span><span style="font-family: 新細明體">」</span></p><p style="margin: 6pt 0cm 6pt 36pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《裨海記遊》云：「（郁永河）</span><span style="font-family: 標楷體">工作期間游遍八閩</span><span style="font-family: 新細明體">。」其實是先游遍八閩再入台採硫。</span></p><p style="margin: 6pt 0cm 6pt 36pt" class="MsoNormal"><span style="font-family: 新細明體">《劍花室詩集》對連橫生平介紹：「</span><span style="font-family: 標楷體">臺灣乾隆嘉慶年間著名文人連橫</span><span style="font-family: 新細明體">」「</span><span style="font-family: 標楷體">第一部份，《大陸詩草》，是<span>1792年至1794年（乾隆五十七年至乾隆五十九年）作者遊歷大陸時所做。」第二部份，《寧南詩草》，又名《龍耕詩草》，是作者於1794至1813年間，&hellip;&hellip;所作。第三部份，《劍花室外集》之一，是作者1775年至1791年（乾隆四十年至乾隆五十六年），也就是作者青年時期的作品，當時臺灣已被割讓給日帝。</span></span><span style="font-family: 新細明體">」</span></p><span style="font-family: 新細明體">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 《嶺雲海日樓詩抄》丘逢甲生平介紹：「</span><span style="font-family: 標楷體">作者為明朝臺灣著名文人</span><span style="font-family: 新細明體">。」</span>
		
		]]>
	</content:encoded>
	<link>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4101867.html</link>
	<guid>http://blog.roodo.com/akiyoshi/archives/4101867.html</guid>
	<category>書評</category>
	<pubDate>Fri, 07 Sep 2007 22:00:29 +0800</pubDate>
</item>
</channel>
</rss>